Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2019; okres: 05 (1.V - 30.VI)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W piątym okresie raportowania tj. od 1 maja do 30 czerwca 2019 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie której dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -87 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 50 mmw stosunku do poprzedniego okresu (21 IV-20 VI).

Największy deficyt wody w okresie 1 maj – 30 czerwca br. notowano na obszarze Pojezierza Lubuskiego, wynosił od -230 mm do -239 mm. Duży deficyt wody od -160 do -230 mm notowano na terenie zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego, na Nizinie Wielkopolskiej, Śląskiej, Podlaskiej, w południowej części Niziny Mazowieckiej, na Polesiu Lubelskim oraz we wschodniej części Pobrzeża Słowińskiego. Na dużym obszarze kraju niedobór wody wynosił od -110 do -160 mm. Natomiast na południu Polski oraz na Pojezierzu Mazurskim w tym okresie sześciodekadowym notowano najmniejsze niedobory wody wynoszące powyżej -110 mm.

Susza rolnicza występuje na terenie województw:

  • Lubuskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Łódzkiego,
  • Opolskiego,
  • Podlaskiego,
  • Mazowieckiego,
  • Zachodniopomorskiego,
  • Dolnośląskiego,
  • Lubelskiego,
  • Pomorskiego,
  • Kujawsko-pomorskiego,
  • Śląskiego,
  • Świętokrzyskiego,
  • Warmińsko-mazurskiego.

Susza notowana jest we wszystkich monitorowanych uprawach wśród:

  • Zbóż jarych,
  • Zbóż ozimych,
  • Krzewów owocowych,
  • Truskawek,
  • Rzepaku i rzepiku,
  • Roślin strączkowych,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Drzew owocowych,
  • Warzyw gruntowych,
  • Tytoniu.
  • Buraka cukrowego
  • Ziemniaka
  • Chmielu

W piątym okresie raportowania od 1 maja do 30 czerwca 2019 r. największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw zbóż jarych. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1219 gminach Polski (49,21% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 670 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 14 województwach na powierzchni 28,09% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 1.

Tab. 1. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0096,87
2wielkopolskie22622599,5680,47
3łódzkie17717598,8776,78
4opolskie716185,9220,35
5zachodniopomorskie1139079,6529,50
6podlaskie1188572,0325,88
7mazowieckie31418358,2821,68
8lubelskie21312458,2219,97
9dolnośląskie1698550,3024,38
10kujawsko-pomorskie1444934,035,02
11pomorskie1232318,709,38
12śląskie1672917,377,57
13świętokrzyskie10276,861,09
14warmińsko-mazurskie11610,860,06

W tym okresie bardzo duże zagrożenie suszą rolniczą występowało również wśród upraw rzepaku i rzepiku. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1218 gminach Polski (49,17% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost z wystąpieniem suszy o 1060 gmin. Odnotowano ją w 14 województwach na powierzchni 25,67% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 2.

Tab. 2. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0089,21
2wielkopolskie22622599,5675,22
3łódzkie17717598,8770,30
4opolskie716185,9216,82
5zachodniopomorskie1139079,6525,13
6podlaskie1188572,0323,28
7mazowieckie31418358,2820,29
8lubelskie21312357,7516,80
9dolnośląskie1698550,3023,00
10kujawsko-pomorskie1444934,034,80
11pomorskie1232318,708,14
12śląskie1672917,377,25
13świętokrzyskie10276,861,09
14warmińsko-mazurskie11610,860,06

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych Wystąpiła w 1075 gminach Polski (43,40% gmin kraju). Odnotowano jąw 13 województwach na powierzchni 23,66% gruntów ornych. W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 804 gmin z wystąpieniem suszy. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród krzewów owocowych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0094,25
2wielkopolskie22622499,1274,27
3łódzkie17717498,3168,02
4opolskie715780,2815,42
5zachodniopomorskie1137566,3721,86
6podlaskie1187261,0217,84
7lubelskie21310649,7713,44
8dolnośląskie1697946,7522,84
9mazowieckie31414546,1815,16
10pomorskie1232117,077,16
11kujawsko-pomorskie1442215,282,36
12śląskie1671710,184,03
13świętokrzyskie10210,980,06

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano w dalszym ciągu w uprawach zbóż ozimych. Wystąpiła w 961 gminach Polski (38,80% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 639 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 19,86% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród zbóż ozimych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0086,38
2wielkopolskie22622097,3566,11
3łódzkie17716693,7962,75
4opolskie715070,429,71
5zachodniopomorskie1135952,2114,71
6podlaskie1185849,1513,66
7dolnośląskie1697443,7919,67
8lubelskie2139042,258,76
9mazowieckie31412038,2210,64
10pomorskie1231814,634,68
11kujawsko-pomorskie144149,721,16
12śląskie167105,992,50

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na ziarno. Odnotowano ją w 785 gminach Polski (31,69% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 715 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 13,05% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0078,23
2wielkopolskie22620490,2744,68
3łódzkie17715587,5743,42
4opolskie713143,664,49
5zachodniopomorskie1134741,596,73
6dolnośląskie1696437,8710,45
7podlaskie1183731,367,11
8mazowieckie3148727,715,10
9lubelskie2135525,825,14
10pomorskie1231613,012,31
11kujawsko-pomorskie14442,780,10
12śląskie16731,800,52

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Odnotowano ją w 785 gminach Polski (31,69% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost o 715 gmin z wystąpieniem suszy Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 13,05% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0078,23
2wielkopolskie22620490,2744,68
3łódzkie17715587,5743,42
4opolskie713143,664,49
5zachodniopomorskie1134741,596,73
6dolnośląskie1696437,8710,45
7podlaskie1183731,367,11
8mazowieckie3148727,715,10
9lubelskie2135525,825,14
10pomorskie1231613,012,31
11kujawsko-pomorskie14442,780,10
12śląskie16731,800,52

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach roślin strączkowych. Odnotowano ją w 785 gminach Polski (31,69% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania w tych uprawach nastąpił wzrost o 682 gminy z wystąpieniem suszy Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 15,80% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0085,92
2wielkopolskie22620490,2754,14
3łódzkie17715587,5755,49
4opolskie713143,664,49
5zachodniopomorskie1134741,599,17
6dolnośląskie1696437,8714,45
7podlaskie1183731,367,11
8mazowieckie3148727,716,95
9lubelskie2135525,825,14
10pomorskie1231613,013,07
11kujawsko-pomorskie14442,780,10
12śląskie16731,800,52

Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach truskawek. Odnotowano ją w 733 gminach Polski (29,59% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy o 535. Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 15,87% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach truskawek

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0086,02
2wielkopolskie22620088,5055,90
3łódzkie17715487,0156,57
4zachodniopomorskie1134438,949,70
5dolnośląskie1696136,0915,69
6opolskie712535,213,38
7mazowieckie3147824,846,77
8podlaskie1182722,885,13
9lubelskie2134219,723,91
10pomorskie1231512,203,12
11kujawsko-pomorskie14432,080,01
12śląskie16721,200,23

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach tytoniu. Wystąpiła w 322 gminach Polski (13,00 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 283. Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 6,17% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 9.

Tab. 9. Zasięg suszy w uprawach tytoniu

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie827895,1273,74
2łódzkie1779251,9819,53
3wielkopolskie22610446,0221,22
4zachodniopomorskie1131412,392,67
5dolnośląskie1692011,831,72
6mazowieckie314123,820,48
7pomorskie12321,630,35

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 322 gminach Polski (13,00 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 283. Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 5,58% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawiatab. 10.

Tab. 10. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie827895,1266,59
2łódzkie1779251,9819,49
3wielkopolskie22610446,0217,99
4zachodniopomorskie1131412,392,31
5dolnośląskie1692011,831,62
6mazowieckie314123,820,48
7pomorskie12321,630,35

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach drzew owocowych. Wystąpiław 322 gminach Polski (13,00% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 268 gminy z wystąpieniem suszy Odnotowanoją w 7 województwach na powierzchni 5,29% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 11.

Tab. 11. Zasięg suszy w uprawach drzew owocowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie827895,1264,08
2łódzkie1779251,9819,49
3wielkopolskie22610446,0216,16
4zachodniopomorskie1131412,392,07
5dolnośląskie1692011,831,54
6mazowieckie314123,820,48
7pomorskie12321,630,35

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach chmielu. Wystąpiła w 60 gminach Polski (2,42 % gmin kraju). Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,68% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 12.

Tab. 12. Zasięg suszy w uprawach chmielu

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie824959,7616,70
2wielkopolskie22693,981,61
3zachodniopomorskie11321,770,09

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach ziemniaka. Wystąpiła w 41 gminach Polski (1,66 % gmin kraju). Odnotowano ją w 2 województwach na powierzchni 0,36% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 13.

Tab. 13. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie823441,468,87
2wielkopolskie22673,100,85

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach buraka cukrowego. Wystąpiła w 7 gminach Polski (0,28 % gmin kraju). Odnotowano ją w 2 województwach na powierzchni 0,01% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 14.

Tab. 14. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8256,100,17
2wielkopolskie22620,880,01

Tegoroczny maj był zimny. Na północnych obszarach kraju oraz na Przedgórzu Sudeckim notowano temperaturę od 10 do 12°C. Na wschodnich obszarach wynosiła ok. 13°C i była niższa od normy wieloletniej o ok. 1°C. Na pozostałej części kraju temperatura wynosiła od 12 do 13°C. Na południowo-zachodnich terenach Polski notowano temperaturę powietrza niższą od normy wieloletniej (1981-2010) o ponad 2°C a na pozostałej zachodniej części kraju niższą od 1 do 2°C.

W czerwcu było bardzo ciepło. W przeważającej części Polski temperatura powietrza wynosiła od 20 do 22°C (w pierwszej dekadzie) i od 22 do 24°C a miejscami nawet do ponad 24°C (w drugiej i trzeciej dekadzie). Najchłodniej było w północnej i południowej części kraju od 19 do 20°C (w pierwszej dekadzie) i od 19 do 21°C w drugiej i trzeciej dekadzie.

W maju na przeważającym obszarze Polski opady były wysokie. Natomiast na Pobrzeżu Słowińskim, na północnych obszarach Pojezierza Pomorskiego oraz we wschodniej części Niziny Południowowielkopolskiej (Równina Kutnowska, Wysoczyna Kłodawska, Równina Łowicko-Błońska, Wzniesienie Łódzkie, Wysoczyzna Łaska, Kotlina Grabowska, Wysoczyzna Złoczewska, Kotlina Szczercowska) notowano opady mniejsze, wynoszące od 40 do 60 mm (stanowiły one od ok. 70 do 100% normy). Na pozostałym obszarze kraju notowano opady od ponad 60 do 150 mm (tj. od 100 do 180% normy).

Pierwsza dekada czerwca na przeważającym obszarze kraju była bardzo sucha z opadami poniżej 5 mm, a miejscami w ogóle nie występującymi. Jedynie w północno-zachodniej części kraju notowano większe opady od 10 do 50 mm oraz we wschodnich terenach Polski od 10 do 30 mm. Natomiast w drugiej i trzeciej dekadzie tego miesiąca w części południowej i środkowej Polski opady były w dalszym ciągu niskie od 5 mm (a miejscami w ogóle nie wystąpiły) do 15 mm. Stosunkowo wysokie opady notowano w północnej części kraju (w drugiej dekadzie) oraz miejscami we wschodniej części Polski (w trzeciej dekadzie) od 20 do ponad 50 mm.

W tym jak i w poprzednim okresie sześciodekadowym szczególnie duży niedobór wody wystąpił w szerokim pasie Polski środkowej oraz w mniejszym stopniu w północno-wschodnich rejonach kraju. Średni deficyt wody dla Polski w obecnym okresie dla roślin uprawnych znacznie powiększył się (aż o 50 mm), obejmując nowe powierzchnie z suszą rolniczą. W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost liczby województw objętych suszą rolniczą. Obecnie tych województw jest 14, w poprzednim okresie było ich 10. Wzrosła też liczba gmin z suszą (o 670), w tym okresie odnotowano w 1219 gminach Polski (49,21% gmin kraju). Odnotowano też znaczny wzrost powierzchniz suszą o 18,66 punktów procentowych. Obecnie susza rolnicza występuje na powierzchni 28,09% gruntów ornych. Suszą objęte są wszystkie monitorowane grupy i gatunki upraw.

Dyrektor

Prof. dr. hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadaw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Dr Jan Jadczyszyn

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska

Mgr Agata Nowak