Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2019; okres: 06 (11.V - 10.VII)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W szóstym okresie raportowania tj. od 11 maja do 10 lipca 2019 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie której dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -94 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 8 mmw stosunku do poprzedniego okresu (1 V-30 VI).

Największy deficyt wody w okresie 11 maj – 10 lipca br. notowano podobnie jak w poprzednim okresie raportowania (1 V – 30 VI) na obszarze Pojezierza Lubuskiego. Obecnie na tym obszarze wartość klimatycznego bilansu wodnego osiąga od -240 do -259 mm. Na przeważającym terenie województwa lubuskiego oraz w zachodniej części województwa wielkopolskiego deficyt wody wynosi ponad -200 mm. Duży deficyt wody od -160 do -200 mm notowano na terenie zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego, na Nizinie Wielkopolskiej, Śląskiej, Podlaskiej, w południowej części Niziny Mazowieckiej oraz na Polesiu Lubelskim. Na dużym obszarze kraju niedobór wody wynosił od -110 do -200 mm. Natomiast na południu Polski oraz na Pojezierzu Mazurskim w tym okresie sześciodekadowym notowano najmniejsze niedobory wody wynoszące powyżej -110 mm.

Susza rolnicza występuje na terenie województw:

  • Lubuskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Łódzkiego,
  • Opolskiego,
  • Podlaskiego,
  • Mazowieckiego,
  • Zachodniopomorskiego,
  • Dolnośląskiego,
  • Lubelskiego,
  • Pomorskiego,
  • Kujawsko-pomorskiego,
  • Śląskiego,
  • Świętokrzyskiego,
  • Podkarpackie.

Susza notowana jest we wszystkich monitorowanych uprawach wśród:

  • Zbóż jarych,
  • Zbóż ozimych,
  • Krzewów owocowych,
  • Truskawek,
  • Rzepaku i rzepiku,
  • Roślin strączkowych,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Drzew owocowych,
  • Warzyw gruntowych,
  • Tytoniu,
  • Buraka cukrowego,
  • Ziemniaka,
  • Chmielu.

W szóstym okresie raportowania od 11 maja do 10 lipca 2019 roku największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw rzepaku i rzepiku. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1333 gminach Polski (53,82% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost wystąpienia suszy w tych uprawach o 115 gmin. Odnotowano ją w 14 województwach na powierzchni 30,13% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 1.

Tab. 1. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0097,13
2.łódzkie177177100,0073,79
3.wielkopolskie226226100,0089,17
4.opolskie716895,7732,58
5.zachodniopomorskie1139180,5338,19
6.lubelskie21316577,4626,47
7.dolnośląskie16910763,3128,43
8.mazowieckie31419562,1021,49
9.śląskie1677746,1122,25
10.kujawsko-pomorskie1446142,369,07
11.podlaskie1184033,9010,56
12.świętokrzyskie1023130,394,55
13.pomorskie12364,880,59
14.podkarpackie16074,380,48

W tym okresie raportowania od 11 maja do 10 lipca 2019 r. zagrożenie suszą rolniczą występowało również wśród upraw zbóż jarych. Suszę w tych uprawach odnotowano w 947 gminach Polski (38,23% gmin kraju). Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 21,73% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 2.

Tab. 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0095,31
2.wielkopolskie226226100,0076,65
3.łódzkie17716894,9263,68
4.opolskie716185,9226,21
5.zachodniopomorskie1136254,8723,90
6.lubelskie21311252,589,96
7.dolnośląskie1698852,0726,51
8.mazowieckie3148226,116,35
9.śląskie1673822,759,13
10.kujawsko-pomorskie1441711,811,78
11.podlaskie11875,931,53
12.świętokrzyskie10243,920,18

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych Wystąpiła w 924 gminach Polski (37,30% gmin kraju). Odnotowano jąw 12 województwach na powierzchni 21,65% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród krzewów owocowych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0095,18
2.wielkopolskie22622499,1276,81
3.łódzkie17716794,3563,83
4.opolskie716185,9227,21
5.zachodniopomorskie1136153,9824,03
6.dolnośląskie1698650,8925,89
7.lubelskie21310649,779,32
8.mazowieckie3147523,896,24
9.śląskie1673722,169,15
10.kujawsko-pomorskie1441510,421,48
11.podlaskie11865,081,39
12.świętokrzyskie10243,920,14

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na ziarno. Odnotowano ją w 877 gminach Polski (35,41% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 92 gminy z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 16,6% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0086,42
2.wielkopolskie22622499,1262,60
3.łódzkie17716492,6646,31
4.opolskie716084,5112,90
5.zachodniopomorskie1135851,3311,80
6.dolnośląskie1698248,5221,15
7.lubelskie2139243,198,32
8.śląskie1673319,766,88
9.mazowieckie3146219,753,71
10.kujawsko-pomorskie144139,030,84
11.podlaskie11854,241,13
12.świętokrzyskie10221,960,06

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Odnotowano ją w 877 gminach Polski (35,41% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost o 92 gminy z wystąpieniem suszy Odnotowano ją w 12 województwach na powierzchni 16,60% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0086,42
2.wielkopolskie22622499,1262,60
3.łódzkie17716492,6646,31
4.opolskie716084,5112,90
5.zachodniopomorskie1135851,3311,80
6.dolnośląskie1698248,5221,15
7.lubelskie2139243,198,32
8.śląskie1673319,766,88
9.mazowieckie3146219,753,71
10.kujawsko-pomorskie144139,030,84
11.podlaskie11854,241,13
12.świętokrzyskie10221,960,06

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach roślin strączkowych. Odnotowano ją w 737 gminach Polski (29,75% gmin kraju). Odnotowano ją w 11 województwach na powierzchni 16,51% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0091,37
2.wielkopolskie22621695,5865,51
3.łódzkie17715285,8849,47
4.opolskie715881,6914,03
5.dolnośląskie1697745,5622,94
6.zachodniopomorskie1134842,4811,63
7.lubelskie2134621,602,14
8.śląskie1672213,174,77
9.mazowieckie3143410,832,59
10.podlaskie11810,850,01
11.kujawsko-pomorskie14410,690,00

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano w dalszym ciągu w uprawach zbóż ozimych. Wystąpiła w 700 gminach Polski (28,26% gmin kraju). Odnotowano ją w 9 województwach na powierzchni 15,50% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród zbóż ozimych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8282100,0086,21
2.wielkopolskie22621293,8163,02
3.łódzkie17715285,8846,14
4.opolskie715678,8713,11
5.dolnośląskie1697644,9721,87
6.zachodniopomorskie1134842,4810,17
7.lubelskie2132310,800,79
8.śląskie1671810,784,26
9.mazowieckie3143310,512,31

Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach truskawek. Odnotowano ją w 523 gminach Polski (21,11% gmin kraju). Odnotowano ją w 8 województwach na powierzchni 10,96% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach truskawek

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie828198,7883,40
2.wielkopolskie22618380,9746,55
3.łódzkie17712671,1927,83
4.dolnośląskie1696538,4616,55
5.opolskie712535,212,95
6.zachodniopomorskie1132925,665,38
7.mazowieckie314134,140,49
8.śląskie16710,600,02

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 426 gminach Polski (17,20 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 104. Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 8,01% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawiatab. 9.

Tab. 9. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie828097,5676,60
2.wielkopolskie22616271,6832,51
3.łódzkie1779453,1118,03
4.dolnośląskie1696035,5011,47
5.zachodniopomorskie1131815,933,45
6.opolskie711014,081,13
7.mazowieckie31420,640,01

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach tytoniu. Wystąpiła w 412 gminach Polski (16,63 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 90. Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 8,82% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 10.

Tab. 10. Zasięg suszy w uprawach tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie828097,5685,56
2.wielkopolskie22615970,3536,76
3.łódzkie1778950,2817,18
4.dolnośląskie1695834,3213,49
5.zachodniopomorskie1131715,043,78
6.opolskie71811,270,96
7.mazowieckie31410,320,00

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach drzew owocowych. Wystąpiław 303 gminach Polski (12,23% gmin kraju). Odnotowanoją w 6 województwach na powierzchni 4,90% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 11.

Tab. 11. Zasięg suszy w uprawach drzew owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie828097,5667,19
2.wielkopolskie22612053,1018,83
3.dolnośląskie1694828,406,22
4.łódzkie1774123,165,03
5.zachodniopomorskie113119,731,88
6.opolskie7134,230,22

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach chmielu. Wystąpiła w 111 gminach Polski (4,48 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost z wystąpieniem suszy o 51 gmin. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 2,13% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 12.

Tab. 12. Zasięg suszy w uprawach chmielu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827186,5953,87
2.wielkopolskie2262511,064,20
3.dolnośląskie16995,330,42
4.zachodniopomorskie11365,310,69

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach ziemniaka. Wystąpiła w 91 gminach Polski (3,67 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost z wystąpieniem suszy o 50 gmin. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 1,64% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 13.

Tab. 13. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie826882,9342,82
2.wielkopolskie226146,193,12
3.dolnośląskie16963,550,18
4.zachodniopomorskie11332,650,25

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach buraka cukrowego. Wystąpiła w 71 gminach Polski (2,87 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił w tych uprawach wzrost z wystąpieniem suszy o 64 gminy. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,67% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 14.

Tab. 14. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie826073,1719,24
2.wielkopolskie22673,100,74
3.zachodniopomorskie11321,770,14
4.dolnośląskie16921,180,01

Tegoroczny maj był zimny. Na północnych obszarach kraju oraz na Przedgórzu Sudeckim notowano temperaturę od 10 do 12°C. Na wschodnich obszarach wynosiła ok. 13°C i była niższa od normy wieloletniej o ok. 1°C. Na pozostałej części kraju temperatura wynosiła od 12 do 13°C. Na południowo-zachodnich terenach Polski notowano temperaturę powietrza niższą od normy wieloletniej (1981-2010) o ponad 2°C a na pozostałej zachodniej części kraju niższą od 1 do 2°C.

W czerwcu było bardzo ciepło. W przeważającej części Polski temperatura powietrza wynosiła od 20 do 22°C (w pierwszej dekadzie) i od 22 do 24°C a miejscami nawet do ponad 24°C (w drugiej i trzeciej dekadzie). Najchłodniej było w północnej i południowej części kraju od 19 do 20°C (w pierwszej dekadzie) i od 19 do 21°C w drugiej i trzeciej dekadzie.

Pierwsza dekada lipca była chłodna, przy czym najzimniej było w części północnej Polski z temperaturą od poniżej 14,5 do 16°C. Natomiast w części południowej było nieco cieplej od 16 do 19°C. Najcieplej było na Pogórzu Karpackim z temperatura minimalnie przekraczającą 19°C.

W maju na przeważającym obszarze Polski opady były wysokie. Natomiast na Pobrzeżu Słowińskim, na północnych obszarach Pojezierza Pomorskiego oraz we wschodniej części Niziny Południowowielkopolskiej (Równina Kutnowska, Wysoczyna Kłodawska, Równina Łowicko-Błońska, Wzniesienie Łódzkie, Wysoczyzna Łaska, Kotlina Grabowska, Wysoczyzna Złoczewska, Kotlina Szczercowska) notowano opady mniejsze, wynoszące od 40 do 60 mm (stanowiły one od ok. 70 do 100% normy). Na pozostałym obszarze kraju notowano opady od ponad 60 do 150 mm (tj. od 100 do 180% normy).

Pierwsza dekada czerwca na przeważającym obszarze kraju była bardzo sucha z opadami poniżej 5 mm, a miejscami w ogóle nie występującymi. Jedynie w północno-zachodniej części kraju notowano większe opady od 10 do 50 mm oraz we wschodnich terenach Polski od 10 do 30 mm. Natomiast w drugiej i trzeciej dekadzie tego miesiąca w części południowej i środkowej Polski opady były w dalszym ciągu niskie od 5 mm (a miejscami w ogóle nie wystąpiły) do 15 mm. Stosunkowo wysokie opady notowano w północnej części kraju (w drugiej dekadzie) oraz miejscami we wschodniej części Polski (w trzeciej dekadzie) od 20 do ponad 50 mm.

W pierwszej dekadzie lipca opady były bardzo zróżnicowane. W północnej części wynosiły od 15 do nawet ponad 50 mm. Natomiast w części środkowej od 5 do 15 mm a w południowych obszarach kraju nawet poniżej 5mm.

W ostatnich okresach sześciodekadowych szczególnie duży niedobór wody wystąpił w szerokim pasie Polski środkowej. Deficyt wody w obecnym okresie dla roślin uprawnych powiększył się na tym obszarze od 10 do 20 mm. W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost liczby gmin z suszą w ośmiu uprawach: rzepaku i rzepiku, warzyw gruntowych, kukurydzy na ziarno i kiszonkę, tytoniu, buraka cukrowego, chmielu i ziemniaka. W pozostałych monitorowanych uprawach wystąpiło obniżenie liczby gmin z suszą. Suszą objęte są wszystkie monitorowane grupy i gatunki upraw.

Dyrektor

Prof. dr. hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadaw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Dr Jan Jadczyszyn

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska

Mgr Agata Nowak