Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2017; okres: 11 (1.VII - 31.VIII)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2478 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą dla następujących upraw: kukurydzy na ziarno i kiszonkę, ziemniaka, buraka cukrowego, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, krzewów i drzew owocowych oraz roślin strączkowych.

W jedenastym okresie raportowania tj. od 1 lipca do 31 sierpnia 2017 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

W obecnym okresie sześciodekadowym zagrożenie susza rolniczą występuje wśród trzech grup i gatunków roślin:

  • Roślin strączkowych
  • Krzewów owocowych
  • Ziemniaka

Zagrożenie suszą występuje w trzech w/w grupach i gatunkach roślin zlokalizowanych na glebach I kategorii podatności na suszę do których należą gleby bardzo lekkie, grupa granulometryczna: piasek luźny, piasek luźny pylasty, piasek słabo gliniasty, piasek słabo gliniasty pylasty.

Suszę odnotowano w uprawach roślin strączkowych zlokalizowanych w województwie lubelskim i podkarpackim. Susza w tych uprawach występuje w 57 gminach Polski (2,3% wszystkich gmin kraju), na 0,26% gruntów ornych Polski. Szczegółowe dane o suszy dla tej grupy upraw, dotyczące liczby gmin oraz % gmin i powierzchni gruntów ornych w województwach przedstawia tabela 1.

Tabela 1.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubelskie2133616,901,71
2.podkarpackie1602113,122,19

Susza wystąpiła w uprawach krzewów owocowych zlokalizowanych w województwie lubelskim i podkarpackim. Suszę w tych uprawach notowano w 37 gminach Polski (1,49% wszystkich gmin kraju), na 0,14% gruntów ornych kraju. Szczegółowe dane o suszy dla tej grupy upraw, dotyczące liczby gmin oraz % gmin i powierzchni gruntów ornych w województwach przedstawia tabela 2.

Tabela 2.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubelskie2132310,800,74
2.podkarpackie16014 8,751,46

Suszę odnotowano także w uprawach ziemniaka zlokalizowanych w województwie lubelskim. Susza w tych uprawach występuje w 9 gminach Polski (0,36% wszystkich gmin kraju), na 0,01% gruntów ornych kraju. Szczegółowe dane o suszy dla tych upraw, dotyczące liczby gmin oraz % gmin i powierzchni gruntów ornych w województwie lubelskim przedstawia tabela 3.

Tabela 3.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubelskie21394,230,14

Średnia wartość KBW dla kraju w rozpatrywanym okresie sześciodekadowym wynosiła -35 mm i uległa obniżeniu o 18 mm w porównaniu do ubiegłego okresu.

Najniższe wartości KBW w dalszym ciągu notowane są w południowo-wschodnie Polsce na: Roztoczu Środkowym, Wyżynie Wołyńskiej oraz Płaskowyżu Tarnogrodzkim i wynoszą od -150 do -169 mm.

W lipcu najzimniej było w północnej i północno-wschodniej Polsce od 15 do 17°C. Na tych terenach zimniej było od normy wieloletniej o 0,5°C. Znacznie cieplej było w południowo-zachodniej i południowej części kraju od 18 do ponad 19°C i na tym obszarze cieplej było od normy wieloletniej o ok. 1°C. Na pozostałym terytorium kraju notowano temperaturę powietrza zbliżoną do normy (od 17 do 18°C).

Pierwsza dekada sierpnia była ciepła. Podobnie jak w lipcu również w pierwszej dekadzie sierpnia najzimniej było w północnych obszarach Polski od poniżej 19 do 20°C. Znacznie cieplej było w środkowej Polsce od 19 do ponad 22°C a zdecydowanie najcieplej w południowej części kraju od 22 do ponad 23°C. W drugiej dekadzie sierpnia najzimniej było na Pojezierzu Pomorskim (poniżej 18,0°C). Na przeważającym obszarze kraju notowano temperaturę od 18 do 20°C. Najcieplej było w Kotlinie Sandomierskiej i w południowo-wschodniej Polsce z temperaturą powyżej 20°C. W trzeciej dekadzie sierpnia było bardzo chłodno w północno-wschodnich terenach Polski od poniżej 15 do 15,5°C. W kierunku południowo-zachodnim temperatura powietrza szybko wzrastała, w rejonach najbardziej wysuniętych na zachód było najcieplej od 17 do ponad 18,5°C.

W lipcu zdecydowanie największe opady notowano w północno-zachodniej i północnej części kraju oraz na Nizinie Śląskiej od 130 do ponad 180 mm tj. od 170 do 260% normy wieloletniej. Natomiast najniższe opady wystąpiły na Wyżynie Małopolskiej i w Kotlinie Sandomierskiej od 30 do 50 mm stanowiące 60-90% normy. Na większości terytorium kraju opady były wysokie od 70 do 130 mm i na tych terenach były one wyższe od normy od 100 do 170%. Jedynie w Polsce południowo-wschodniej opady były nieco niższe od 50 do 70 mm (70-100% normy).

Pierwsza dekada sierpnia nie obfitowała już w tak duże opady jak poszczególne dekady lipca. Niemniej na terenie Wielkopolski oraz Ziemi Lubuskiej nadal były one duże od 30 do 80 mm. Bardzo małe opady nie przekraczające 10 mm notowano w północno-zachodniej Polsce, na Wyżynach: Śląskiej, Małopolskiej oraz Lubelskiej, miejscami były niższe od 5 mm. Na pozostałym terytorium Polski wynosiły od 10 do 30 mm. W drugiej dekadzie sierpnia najmniejsze opady atmosferyczne (poniżej 10 mm) notowano na krańcach południowo-wschodniej Polski oraz w okolicach Koła, Kłodawy i Włocławka. Natomiast największe opady notowano na Pogórzu Karpackim (ponad 100 mm). Nieco mniejsze ale również wysokie od 50 do 100 mm zanotowano na Pojezierzu Pomorskim, Pogórzu Sudeckim, Podlasiu oraz w dorzeczu górnej Wisły. Na pozostałym obszarze opady notowano od 10 do 50 mm. W trzeciej dekadzie sierpnia duże opady notowano jedynie w północnych rejonach kraju od 40 do ponad 100 mm. Natomiast na pozostałych terenach Polski opady były małe od 10 do 40 mm a miejscami były mniejsze nawet poniżej 5 mm.

Opady atmosferyczne ostatniej monitorowanej dekady były małe (oprócz północnych) terenów Polski), natomiast temperatura powietrza oraz usłonecznienie było wysokie, co sprawiło, że w ostatnim okresie nieznacznie wzrósł deficyt wody. Takie warunki pogodowe sprawiły, że na stosunkowo małym obszarze południowo-wschodniej Polski wystąpiła susza w uprawach roślin strączkowych, krzewów owocowych oraz wśród ziemniaka.

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadzw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska