Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2019; okres: 12 (11.VII - 10.IX)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W dwunastym okresie raportowania tj. od 11 lipca do 10 września 2019 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla Polski, na podstawie której dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -54 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 37 mmw stosunku do poprzedniego okresu (1 VII - 31 VIII). Jest to już czwarty kolejny okres sześciodekadowy, w którym odnotowano wzrost wartości KBW.

Największy deficyt wody w okresie od 11 lipca do 10 września br., podobnie jak w poprzednich okresach raportowania, notowano na obszarze Pojezierza Lubuskiego. Obecnie na tym terenie wartości KBW osiągają od -140 do -179 mm. Duży deficyt wody od -120 do -149 mm notowano na terenie Pojezierza Wielkopolskiego, na Kujawach, w północnej części Polesia Lubelskiego oraz we wschodniej części Pojezierza Mazurskiego. Na pozostałym obszarze kraju notowano deficyt wody od -50 do -119 mm.

Suszę rolnicza notowana jest na terenie sześciu województw:

  • Lubuskiego,
  • Zachodniopomorskiego,
  • Pomorskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Dolnośląskiego,
  • Warmińsko-mazurskiego.

Susza w tym okresie notowana jest w dziewięciu monitorowanych uprawach, wśród:

  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Ziemniaka,
  • Krzewów owocowych,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Roślin strączkowych,
  • Buraka cukrowego,
  • Chmielu,
  • Warzyw gruntowych,
  • Tytoniu.

Tabela 1 prezentuje zasięg suszy rolniczej w obecnym okresie sześciodekadowym dla poszczególnych upraw jako liczbę i udział gmin z suszą.

Tabela 1. Zasięg suszy rolniczej w okresie 11 lipiec – 10 wrzesień, liczba i udział (%) gmin w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaLiczba gmin zagrożonychsusząUdział gmin zagrożonych suszą (w %)w Polsce
1.Kukurydza na kiszonkę1064,28
2.Ziemniak1004,04
3.Krzewy owocowe1004,04
4.Kukurydza na ziarno933,75
5.Rośliny strączkowe532,14
6Burak cukrowy251,01
7.Chmiel240,97
8.Warzywa gruntowe140,57
9.Tytoń20,08

Informację o powierzchni gruntów ornych zajętych przez suszę w obecnym okresie sześciodekadowym przedstawia tabela 2.

Tabela. 2. Zasięg suszy rolniczej jako udział (%) potencjalnej powierzchni gruntów ornych z suszą w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaUdział powierzchni zagrożonej suszą(w %)w Polsce
1.Krzewy owocowe1,26
2.Ziemniak1,21
3.Kukurydza na kiszonkę1,15
4.Kukurydza na ziarno0,96
5.Rośliny strączkowe0,39
6Burak cukrowy0,14
7.Chmiel0,11
8.Warzywa gruntowe0,05
9.Tytoń0,01

W dwunastym okresie raportowania od 11 lipca do 10 września 2019 roku największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw kukurydzy na kiszonkę. Odnotowano ją w 106 gminach Polski (4,28% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 395 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 1,15% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827085,3726,79
2.zachodniopomorskie11365,310,88
3.pomorskie12364,880,14
4.wielkopolskie22673,100,72
5.dolnośląskie16931,780,11
6.warmińsko-mazurskie11610,860,14

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach ziemniaka. Wystąpiła w 100 gminach Polski (4,04 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zmniejszenie z wystąpieniem suszy o 109 gmin. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 1,21% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827287,8034,11
2.zachodniopomorskie11376,191,23
3.pomorskie12375,690,14
4.wielkopolskie22673,100,79
5.dolnośląskie16952,960,13
6.warmińsko-mazurskie11621,720,24

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych Wystąpiła w 100 gminach Polski (4,04% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 267 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 1,26% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród krzewów owocowych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827287,8035,40
2.zachodniopomorskie11376,191,33
3.pomorskie12375,690,14
4.wielkopolskie22673,100,79
5.dolnośląskie16952,960,13
6.warmińsko-mazurskie11621,720,24

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na ziarno. Odnotowano ją w 93 gminach Polski (3,75% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 348 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 0,96% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827085,3726,79
2.zachodniopomorskie11365,310,88
3.pomorskie12364,880,14
4.wielkopolskie22673,100,72
5.dolnośląskie16931,780,11
6.warmińsko-mazurskie11610,860,14

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach roślin strączkowych. Odnotowano ją w 53 gminach Polski (2,14 gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 104 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,39% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie824554,8811,90
2.zachodniopomorskie11332,650,37
3.wielkopolskie22641,770,13
4.dolnośląskie16910,590,00

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach buraka cukrowego. Wystąpiła w 25 gminach Polski (1,01% gmin kraju). Liczba gmin uległa zmniejszeniu o 7 w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,14% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie822125,613,82
2.zachodniopomorskie11332,650,36
3.wielkopolskie22610,440,02

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach chmielu. Wystąpiła w 24 gminach Polski (0,97 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zmniejszenie z wystąpieniem suszy o 16 gmin. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,11% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 9.

Tab. 9. Zasięg suszy w uprawach chmielu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie822024,393,39
2.zachodniopomorskie11332,650,18
3.wielkopolskie22610,440,01

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 14 gminach Polski (0,57 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 26. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,05% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawiatab. 10.

Tab. 10. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie821113,411,54
2.zachodniopomorskie11321,770,06
3.wielkopolskie22610,440,00

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach tytoniu. Wystąpiła w 2 gminach Polski (0,08% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 28. Odnotowano ją tylko w województwie lubuskim na powierzchni 0,01% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 11.

Tab. 11. Zasięg suszy w uprawach tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8222,440,27

W lipcu najzimniej było w północno-wschodniej części Polski z temperaturą od 15 do 18°C i na tych terenach była ona niższa od normy wieloletniej od 0,5 do 1,5°C. W części południowej było nieco cieplej od 18 do 20°C. Najcieplej było na Nizinie Śląskiej z temperaturą minimalnie przekraczającą 20°C. W południowo-zachodniej Polsce temperatura powietrza była wyższa od normy od 0,5 do 1,5°C.

Tegoroczny sierpień był ciepły. W pierwszej dekadzie w południowo-zachodnich terenach kraju notowano temperaturę od 20 do ponad 20,5°C. Najzimniej było w północno-wschodnich obszarach Polski od 16 do 17°C. Druga dekada również była ciepła, na przeważającym obszarze kraju notowano od 18 do 20°C. Jedynie w północnej i na krańcach południowo-zachodniej części było nieco chłodniej od 16 do 18°C. W trzeciej dekadzie tego miesiąca było najcieplej. W północno-wschodnich rejonach notowano od 18 do 20°C, na przeważającym obszarze Polski od 20 do 22°C, a w zachodnim terytorium kraju od 22 do ponad 22,5°C.

Pierwsza dekada września pod względem termicznym była zróżnicowana. Zachodnie obszary kraju były chłodne od 14,5°C do 16°C, natomiast wschodnie terytoria Polski były cieplejsze od 16 do ponad 18,5°C.

W lipcu opady były bardzo zróżnicowane. W północnej części kraju na Wysoczyźnie Żarnowieckiej, na Pobrzeżu i Pojezierzu Kaszubskim oraz na Mierzei Helskiej notowano opady od 70 do nawet ponad 150 mm. Tylko nieco mniejsze opady notowano na Nizinie Podlaskiej od 70 do 120 mm. Na wymienionych terenach opady wynosiły od 100 do 140% normy wieloletniej. Stosunkowo wysokie opady notowano na Wyżynie Śląskiej oraz na Pogórzu Karpackim od 70 do 130 mm. Na pozostałym obszarze kraju opady były mniejsze od 20 do 70 mm, stanowiły od 40 do 100% normy.

W pierwszej dekadzie sierpnia w środkowym pasie kraju notowano małe opady od poniżej 5 do 15 mm. Podobne opady notowano w drugiej dekadzie tego miesiąca w północnej części Polski. Natomiast w południowych i północnych obszarach w pierwszej dekadzie opady były już większe od 15 do ponad 50 mm. Tej wielkości opady notowano też w południowej części kraju w drugiej dekadzie miesiąca. Natomiast w trzeciej dekadzie na dużym obszarze Polski notowano małe opady poniżej 10 mm. Jedynie na północy i na południu kraju notowano nieco większe opady od 10 do 35mm.

W pierwszej dekadzie września bardzo niskie opady notowano we wschodnich obszarach Polski od poniżej 5 mm do 15 mm. Na przeważającym terytorium kraju opady były już większe od 15 do 35 mm, a na północy oraz na południu Polski notowano je w wysokości od 35 do nawet ponad 50 mm.

W czterech ostatnich okresach sześciodekadowych odnotowano wzrost wartości klimatycznego bilansu wodnego. Deficyt wody dla roślin znacznie zmalał a tym samym spowodował, że obszar z suszą rolniczą znacznie zmniejszył się, zwłaszcza w uprawach: kukurydzy na kiszonkę i ziarno oraz krzewów owocowych. W tym okresie raportowania w stosunku do poprzedniego okresu nastąpiło znaczne zmniejszenie liczby gmin z suszą we wszystkich monitorowanych uprawach. Zmniejszenie to wynosiło od 7 gmin w przypadku buraka cukrowego po 395 gminy w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Suszą rolniczą objęte jest nadal 6 województw kraju oraz 9 monitorowanych grup i gatunków upraw.

Dyrektor

Prof. dr. hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadaw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Dr Jan Jadczyszyn

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska

Mgr Agata Nowak