Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2018; okres: 13 (21.VII - 20.IX)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2478 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą dla następujących upraw: ziemniaka, buraka cukrowego, rzepaku i rzepiku.

W trzynastym okresie raportowania tj. od 21 lipca do 20 września 2018 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

W zachodniej części kraju odnotowano kolejny już raz zwiększenie obszaru z niskimi wartościami KBW. Najniższe wartości w dalszym ciągu występowały w Poznaniu i na terenach przyległych do tego miasta, na terenie Ziemi Lubuskiej oraz na Nizinie Śląskiej od -240 do -269 mm. Duży deficyt wody od –200 do -239 mm notowany jest na terenie Nizin Szczecińskiej, Wielkopolskiej, na Wale Trzebnickim. W pozostałej zachodniej części kraju niedobory wody wynoszą od -170 do – 199 mm. We wschodniej części Polski notowany jest mniejszy deficyt wody od -100 do -159 mm z wyjątkiem Wysoczyzny Siedleckiej, Pojezierza Chełmińskiego, Stargardzkiego oraz Żuław, gdzie deficyt ten wynosi od -160 do -179 mm.

Aktualnie susza rolnicza w Polsce występuje wśród następujących monitorowanych upraw:

  • Ziemniaka,
  • Rzepaku i rzepiku
  • Buraka cukrowego,

Liczbę wszystkich gmin zagrożonych suszą w Polsce oraz udział gmin z suszą w kraju (w %) prezentuje tabela 1.

Tabela 1. Liczba oraz udział gmin zagrożonych suszą w kraju (w %)

Lp.UprawaLiczba gmin zagrożonych susząUdział gmin zagrożonych suszą w Polsce[w %]
1.Ziemniak170068,60
2.Rzepak i rzepik140756,78
3.Burak cukrowy103841,89

Potencjalną powierzchnię zagrożenia suszą rolniczą w Polsce przedstawia tabela 2.

Tabela 2. Powierzchnia zagrożenia suszą rolniczą według upraw

Lp.UprawaUdział powierzchni zagrożonych suszą [w %]
1.Ziemniak49,09
2.Rzepak i rzepik26,93
3.Burak cukrowy23,01

W trzynastym okresie raportowania od 21 lipca do 20 września 2018 r. największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw ziemniaka. W tym okresie sześciodekadowym odnotowano kolejny już raz suszę rolniczą w tych uprawach. Notowano ją w czternastu województwach w 1700 gminach tj. w 68,6% gmin Polski, na powierzchni 49,09% gruntów ornych. W tym okresie w stosunku do poprzedniego okresu sześciodekadowego nastąpił wzrost liczby gmin z suszą o 45,76 punktów procentowych oraz o 36,06 punktów procentowych dotyczących powierzchni gruntów ornych.

Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach w uprawach ziemniaka przedstawia tabela 3.

Tabela 3. Susza w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.kujawsko-pomorskie144144100,0090,32
2.lubuskie8282100,0099,69
3.opolskie7171100,0053,52
4.wielkopolskie226226100,0099,95
5.zachodniopomorskie114114100,0097,62
6.łódzkie17717598,8773,14
7.dolnośląskie16916798,8263,94
8.pomorskie12312097,5657,81
9.mazowieckie31423775,4836,23
10.śląskie16711367,6635,62
11.podlaskie1186857,6317,35
12.lubelskie21311955,8720,96
13.warmińsko-mazurskie1164034,486,26
14.świętokrzyskie1022423,538,87
15.małopolskie18200,000,00
16.podkarpackie16000,000,00

Zagrożenie suszą rolniczą występowało również wśród upraw rzepaku i rzepiku. Na terenie Polski suszę w tych uprawach notowano w czternastu województwach w 1407 gminach tj. w 56,78% gmin kraju obejmując 26,93% gruntów ornych.

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach rzepaku i rzepiku w poszczególnych województwach przedstawia tabela 4.

Tabela 4. Susza w uprawach rzepaku i rzepiku

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.kujawsko-pomorskie144144100,0055,17
2.lubuskie8282100,0051,76
3.opolskie7171100,0031,45
4.wielkopolskie226226100,0067,45
5.zachodniopomorskie114114100,0066,87
6.pomorskie12311996,7534,17
7.dolnośląskie16915893,4931,10
8.łódzkie17716090,4029,45
9.śląskie1678249,1015,15
10.mazowieckie31414445,8614,35
11.lubelskie2136530,529,38
12.warmińsko-mazurskie1162319,833,03
13.świętokrzyskie102109,801,97
14.podlaskie11897,631,18
15.małopolskie18200,000,00
16.podkarpackie16000,000,00

W tym okresie raportowania zagrożenie suszą występowało również w uprawach buraka cukrowego. Suszę notowano w dwunastu województwach, w 1038 gminach tj. w 41,89% gmin kraju na powierzchni 23,01% gruntów ornych. W tym okresie w stosunku do poprzedniego okresu sześciodekadowego nastąpił wzrost liczby gmin z suszą o 31,63 punktów procentowych oraz o 19,69 punktów procentowych dotyczących zagrożonej powierzchni.

Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach w uprawach chmielu przedstawia tabela 5.

Tabela 5. Susza w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagro-żonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.kujawsko-pomorskie144144100,0055,80
2.lubuskie8282100,0053,08
3.opolskie7171100,0030,74
4.wielkopolskie226226100,0067,75
5.zachodniopomorskie114114100,0068,03
6.dolnośląskie16913881,6632,22
7.pomorskie1236653,6614,46
8.łódzkie1779352,5419,13
9.mazowieckie3146019,115,92
10.śląskie1671911,382,10
11.lubelskie2132210,333,12
12.warmińsko-mazurskie11632,590,28
13.małopolskie18200,000,00
14.podkarpackie16000,000,00
15.podlaskie11800,000,00
16.świętokrzyskie10200,000,00

Sierpień w tym roku był wyjątkowo ciepły. Zdecydowanie najcieplej było na terenie Ziemi Lubuskiej, gdzie notowano średnią temperaturę powietrza wynoszącą ponad 22,5°C i na tym terenie była ona wyższa aż o ponad 4°C od normy wieloletniej. Im dalej od tego obszaru w kierunku wschodnim, temperatura była tylko nieco niższa, osiągając 18°C na krańcach tej części Polski. Na przeważającym obszarze kraju notowano temperaturę wyższą od normy aż od 2 do 3°C.

Obie dekady września były bardzo ciepłe, zdecydowanie najcieplej było na terenie południowo-zachodniej części Polski od 18 do 20°C. Im dalej od tego obszaru w kierunku północno-wschodnim tym temperatura była już nieco niższa, osiągając 16°C na krańcach tej części Polski. Na przeważającym obszarze kraju notowano od 16 do 18°C.

W sierpniu zachodnie obszary kraju charakteryzowały się bardzo małymi opadami, wynoszącymi mniej niż 20 mm a w okolicach Poznania mniejszymi nawet od 10 mm. Na tym obszarze notowano opady niższe od normy o 70%. Natomiast w pasie obejmującym Wyżynę Małopolską, Nizinę Mazowiecką oraz Pojezierze Mazurskie opady były stosunkowo wysokie wynoszące od 50 do ponad 120 mm, stanowiące od 100 do 130% normy wieloletniej. Na przeważającym obszarze Polski notowano niskie opady od 20 do 50 mm, stanowiące od 30 do 100% normy.

W pierwszej dekadzie września największe terytorium z bardzo niskim opadami poniżej 10 mm a miejscami nawet mniejszymi od 5 mm notowano na terenie Ziemi Lubuskiej oraz na Nizinie Wielkopolskiej. W mniejszym stopniu tak niskie opady notowano na wschodzie Polski. Natomiast największe opady od 20 do ponad 50 mm zanotowano na terenie Wyżyny Małopolskiej, w Beskidzie Śląskim oraz w północno-wschodniej Polsce. Na przeważającym obszarze Polski notowano niskie opady od 10 do 20 mm.

Druga dekada września była jeszcze bardziej sucha. W Polsce północnej opady były bardzo małe od 5 do 10 mm a miejscami były nawet mniejsze. W południowej części kraju też nie były duże od 10 do 25 mm.

Występujące warunki pogodowe w kolejnym już monitorowanym okresie powodowały w zachodniej części Polski dalsze zwiększenie deficytu wody dla roślin, czego wynikiem jest występowanie suszy wśród monitorowanych upraw. Liczba gmin ogarniętych suszą uległa zwiększeniu z 566 do 1700 a powierzchnia o 36,06 punktów procentowych. Wykazany występujący deficyt wody powoduje obniżenie plonów przynajmniej o 20% w stosunku do plonów uzyskanych przy średnich warunkach pogodowych.

W tym okresie nadal szczególnie niesprzyjające warunki pogodowe powodujące dotkliwą suszę notowano zwłaszcza w województwie: wielkopolskim, zachodniopomorskim, lubuskim, dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, opolskim, łódzkim oraz pomorskim.

Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Aleksander Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadzw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska