Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2019; okres: 13 (21.VII - 20.IX)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W trzynastym okresie raportowania tj. od 21 lipca do 20 września 2019 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla Polski, na podstawie której dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -44 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 10,8 mmw stosunku do poprzedniego okresu (11 VII - 10 IX). Jest to już piąty kolejny okres sześciodekadowy, w którym odnotowano wzrost wartości KBW.

Największy deficyt wody w okresie od 11 lipca do 10 września br., podobnie jak w poprzednich okresach raportowania, notowano na obszarze Pojezierza Lubuskiego. Obecnie na tym terenie wartości KBW osiągają od -129 do -209 mm. W dalszym ciągu duży deficyt wody od -120 do -149 mm notowany jest na terenie Pojezierza Wielkopolskiego, na Kujawach, w północnej części Polesia Lubelskiego oraz we wschodniej części Pojezierza Mazurskiego. Na pozostałym obszarze kraju notowano deficyt wody od -50 do -119 mm.

Suszę rolnicza notowana jest na terenie ośmiu województw:

  • Lubuskiego,
  • Lubelskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Zachodniopomorskiego,
  • Dolnośląskiego,
  • Podlaskiego,
  • Warmińsko-mazurskiego.
  • Mazowieckiego.

Susza w tym okresie notowana jest w sześciu monitorowanych uprawach, wśród:

  • Rzepaku i rzepiku,
  • Ziemniaka,
  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Buraka cukrowego,
  • Roślin strączkowych.

Tabela 1 prezentuje zasięg suszy rolniczej w obecnym okresie sześciodekadowym dla poszczególnych upraw jako liczbę i udział gmin z suszą.

Tabela 1. Zasięg suszy rolniczej w okresie 21 lipiec – 20 wrzesień, liczba i udział (%) gmin w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaLiczba gmin zagrożonychsusząUdział gmin zagrożonych suszą (w %)w Polsce
1.Rzepak i rzepik (20192020)1526,14
2.Ziemniak1044,20
3.Kukurydza na kiszonkę 843,39
4.Kukurydza na ziarno 803,23
5.Burak cukrowy 632,54
6Rośliny strączkowe 481,94

Informację o powierzchni gruntów ornych zajętych przez suszę w obecnym okresie sześciodekadowym przedstawia tabela 2.

Tabela. 2. Zasięg suszy rolniczej jako udział (%) potencjalnej powierzchni gruntów ornych z suszą w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaUdział powierzchni zagrożonej suszą(w %)w Polsce
1.Rzepak i rzepik (20192020)2,34
2.Ziemniak1,67
3.Kukurydza na kiszonkę0,87
4.Kukurydza na ziarno0,72
5.Burak cukrowy0,41
6Rośliny strączkowe0,35

W trzynastym okresie raportowania od 21 lipca do 20 września 2019 roku największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw rzepaku i rzepiku. Odnotowano ją w 152 gminach Polski (6,14% gmin kraju) w 8 województwach na powierzchni 2,34% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8282100,0057,91
2lubelskie2132210,331,40
3wielkopolskie226187,961,98
4zachodniopomorskie11397,962,28
5dolnośląskie169137,690,89
6podlaskie11843,390,46
7warmińsko-mazurskie11632,590,58
8mazowieckie31410,320,00

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach ziemniaka. Wystąpiła w 104 gminach Polski (4,20% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zwiększenie z wystąpieniem suszy o 4 gminy. Odnotowano ją w 5 województwach na powierzchni 1,67% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie827895,1247,21
2zachodniopomorskie11387,081,71
3dolnośląskie16995,330,39
4wielkopolskie22683,541,17
5warmińsko-mazurskie11610,860,02

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Odnotowano ją w 84 gminach Polski (3,39% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 22 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,87% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie826781,7125,05
2zachodniopomorskie11365,310,74
3dolnośląskie16952,960,16
4wielkopolskie22662,650,60

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na ziarno. Odnotowano ją w 80 gminach Polski (3,23% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 13 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,72% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie826376,8321,23
2zachodniopomorskie11365,310,50
3dolnośląskie16952,960,13
4wielkopolskie22662,650,43

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach buraka cukrowego. Wystąpiła w 63 gminach Polski (2,54% gmin kraju). Liczba gmin uległa zwiększeniu o 38 w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,41% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie825465,8511,92
2zachodniopomorskie11332,650,69
3wielkopolskie22641,770,06
4dolnośląskie16921,180,05

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach roślin strączkowych. Odnotowano ją w 48 gminach Polski (1,94% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 5 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 4 województwach na powierzchni 0,35% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie824251,2210,89
2zachodniopomorskie11332,650,23
3wielkopolskie22620,880,06
4dolnośląskie16910,590,00

W lipcu najzimniej było w północno-wschodniej części Polski z temperaturą od 15 do 18°C i na tych terenach była ona niższa od normy wieloletniej od 0,5 do 1,5°C. W części południowej było nieco cieplej od 18 do 20°C. Najcieplej było na Nizinie Śląskiej z temperaturą minimalnie przekraczającą 20°C. W południowo-zachodniej Polsce temperatura powietrza była wyższa od normy od 0,5 do 1,5°C.

Tegoroczny sierpień był ciepły. W południowo-zachodnich terenach kraju notowano temperaturę od 20 do ponad 21°C (ponad 2°C cieplej od normy wieloletniej). Najzimniej było w północno-wschodnich obszarach Polski od 17 do 18°C ale i na tych obszarach było cieplej od normy o ok. 1°C. Na pozostałych terenach kraju notowano temperaturę od 18 do 20°C (wyższą od normy od 1 do 2°C.

Pierwsza dekada września pod względem termicznym była zróżnicowana. Zachodnie obszary kraju były chłodne od 14,5°C do 16°C, natomiast wschodnie były cieplejsze od 16 do ponad 18,5°C. Druga dekada była już chłodniejsza w całym kraju, na północny (z wyjątkiem północno-zachodnich obszarów) notowano temperaturę od 11,5 do 12,5°C. Najcieplej było na Wybrzeżu oraz w południowo-zachodnich terytoriach od 13,5 do 14,5°C. Na pozostałych trenach Polski notowano od 12,5 do 13,5°C.

W lipcu opady były bardzo zróżnicowane. W północnej części kraju na Wysoczyźnie Żarnowieckiej, na Pobrzeżu i Pojezierzu Kaszubskim oraz na Mierzei Helskiej notowano opady od 70 do nawet ponad 150 mm. Tylko nieco mniejsze opady notowano na Nizinie Podlaskiej od 70 do 120 mm. Na wymienionych terenach opady wynosiły od 100 do 140% normy wieloletniej. Stosunkowo wysokie opady notowano na Wyżynie Śląskiej oraz na Pogórzu Karpackim od 70 do 130 mm. Na pozostałym obszarze kraju opady były mniejsze od 20 do 70 mm, stanowiły od 40 do 100% normy.

W sierpniu podobnie jak w lipcu notowano duże zróżnicowanie kraju pod względem odpadów atmosferycznych. Na bardzo dużym obszarze zachodniej Polski notowano bardzo małe opady od poniżej 20 do 40 mm (od poniżej 40 do 50% normy wieloletniej). W południowo-zachodnich i północno-zachodnich obszarach Polski opady były już większe od 40 do ponad 60 mm (stanowiły 60-80% normy). Natomiast we wschodniej części kraju notowano wysokie opady od 70 do 100 mm (110-140% normy). Największe opady wystąpiły w Polsce południowej od 110 do 200 mm (110-120% normy).

W pierwszej dekadzie września bardzo niskie opady notowano we wschodnich obszarach Polski od poniżej 5 mm do 15 mm. Na przeważającym terytorium kraju opady były już większe od 15 do 35 mm, a na północy oraz na południu Polski notowano je w wysokości od 35 do nawet ponad 50 mm. W drugiej dekadzie tego miesiąca w dalszym ciągu największe opady notowano w północnych obszarach Polski od 15 do ponad 50 mm. Natomiast w pozostałej części kraju opady były bardzo małe od poniżej 5 mm do 15 mm.

W pięciu ostatnich okresach sześciodekadowych odnotowano wzrost wartości klimatycznego bilansu wodnego. Deficyt wody dla roślin zmalał powodując zmniejszenie obszaru z suszą rolniczą w uprawach kukurydzy na kiszonkę i ziarno oraz roślin strączkowych. Natomiast wśród roślin okopowych odnotowano wzrost liczby gmin z suszą, ziemniaka o 4 oraz buraka cukrowego o 63 gminy, z uwagi na wysokie wartości krytyczne dla tych roślin w okresie sześciodekadowym 21 lipiec – 20 wrzesień. Suszą rolniczą objęte jest nadal 8 województw kraju oraz 6 monitorowanych grup i gatunków upraw.

Dyrektor

Prof. dr. hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadaw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Dr Jan Jadczyszyn

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska

Mgr Agata Nowak