Komentarz agrometeorologa

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W siódmym okresie raportowania tj. od 21 maja do 20 lipca 2021 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -88 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 14 mm w stosunku do poprzedniego okresu (11 V-10 VII).

Największy deficyt wody notowany był w dalszym ciągu na obszarze: Równiny Białogardzkiej, środkowej części Wybrzeża Słowińskiego, na Pojezierzu Kaszubskim, Żuławach Wiślanych, we wschodniej części Kotliny Gorzowskiej, środkowej części Pojezierza Wielkopolskiego oraz wschodniej części Niziny Wielkopolskiej, w południowej części Polesia Wołyńskiego, w północnej części Wyżyny Wołyńskiej i na Płaskowyżu Rybnickim od -160 do -209 mm. Mniejsze niedobry wody notowano na Wyżynie Przedborskiej, Pojezierzu Południowopomorskim, w zachodniej części Wzniesień Południowomazowieckich, na Pojezierzu Ełckim, Polesiu Lubelskim oraz na Nizinie Śląskiej od -120 do -159 mm. Na pozostałym terytorium kraju niedobory wody były mniejsze od -50 mm do -119 mm.

W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski.

Susza rolnicza występowała na terenie województw:

  • pomorskiego,
  • zachodniopomorskiego,
  • mazowieckiego,
  • wielkopolskiego,
  • łódzkiego,
  • kujawsko-pomorskiego,
  • śląskiego,
  • lubelskiego,
  • świętokrzyskiego,
  • dolnośląskiego,
  • warmińsko-mazurskiego,
  • lubuskiego,
  • opolskiego,
  • podkarpackiego,
  • podlaskiego.

Susza występowała w jedenastu uprawach:

  • kukurydzy na ziarno,
  • kukurydzy na kiszonkę,
  • krzewów owocowych,
  • zbóż jarych,
  • roślin strączkowych,
  • zbóż ozimych,
  • warzyw gruntowych,
  • tytoniu,
  • chmielu,
  • drzew owocowych,
  • truskawek.

Suszę notowano w uprawach kukurydzy na ziarno. Notowano ją w 497 gminach (20,06% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 7,87 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,76% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 1,29 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania) Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 1.

Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1137667,2615,42
2wielkopolskie22614865,498,94
3pomorskie1236956,108,94
4opolskie712940,851,11
5lubelskie2135425,351,13
6łódzkie1773117,513,20
7lubuskie821315,850,75
8dolnośląskie1691911,240,38
9śląskie167127,190,28
10warmińsko-mazurskie11686,900,04
11mazowieckie314216,690,43
12świętokrzyskie10265,880,14
13kujawsko-pomorskie14453,470,23
14podkarpackie16042,500,06
15podlaskie11821,690,00

Suszę odnotowano również w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Notowano ją w 497 gminach (20,06% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 7,87 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,76% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 1,29 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania) Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 2.

Tabela 2. Zasięg suszy w uprawie kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1137667,2615,42
2wielkopolskie22614865,498,94
3pomorskie1236956,108,94
4opolskie712940,851,11
5lubelskie2135425,351,13
6łódzkie1773117,513,20
7lubuskie821315,850,75
8dolnośląskie1691911,240,38
9śląskie167127,190,28
10warmińsko-mazurskie11686,900,04
11mazowieckie314216,690,43
12świętokrzyskie10265,880,14
13kujawsko-pomorskie14453,470,23
14podkarpackie16042,500,06
15podlaskie11821,690,00

Suszę notowano także w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 370 gminach (14,94% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 1,54 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 2,5% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 0,42 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 3.

Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1137061,9517,96
2pomorskie1236552,859,89
3wielkopolskie22611450,446,84
4opolskie711723,940,43
5lubelskie2133315,490,50
6łódzkie1772212,432,04
7lubuskie8244,880,23
8śląskie16784,790,30
9mazowieckie314144,460,26
10dolnośląskie16974,140,16
11świętokrzyskie10243,920,05
12warmińsko-mazurskie11643,450,02
13podkarpackie16042,500,04
14kujawsko-pomorskie14432,080,10
15podlaskie11810,850,00

Suszę notowano również w uprawach zbóż jarych. Notowano ją w 201 gminach (8,11% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 6,1 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,97% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 1,19 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 4.

Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1135851,338,55
2pomorskie1234637,404,68
3wielkopolskie2266026,551,68
4łódzkie17795,080,71
5śląskie16763,590,17
6lubelskie21373,290,14
7opolskie7122,820,01
8świętokrzyskie10221,960,02
9mazowieckie31441,270,06
10podkarpackie16021,250,01
11lubuskie8211,220,01
12dolnośląskie16921,180,00
13warmińsko-mazurskie11610,860,00
14kujawsko-pomorskie14410,690,02

Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach roślin strączkowych. Notowano ją w 265 gminach (10,7% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 3,88 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,36% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 0,78 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach roślin strączkowych w województwach przedstawia tab. 5

Tabela 5. Zasięg suszy w uprawie roślin strączkowych.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1136557,5210,78
2pomorskie1235645,535,77
3wielkopolskie2268236,283,21
4opolskie71811,270,07
5łódzkie177137,341,12
6lubelskie213125,630,22
7śląskie16763,590,22
8dolnośląskie16963,550,05
9świętokrzyskie10232,940,02
10warmińsko-mazurskie11632,590,00
11mazowieckie31461,910,09
12podkarpackie16031,880,02
13lubuskie8211,220,06
14kujawsko-pomorskie14410,690,02

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach zbóż ozimych. Notowano ją w 84 gminach (3,39% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 2,26 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,25% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 0,16 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż ozimychw województwach przedstawia tab. 6

Tabela 6. Zasięg suszy w uprawie zbóż ozimych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1133530,972,63
2pomorskie1233024,391,88
3wielkopolskie22683,540,04
4łódzkie17731,690,01
5lubelskie21331,410,03
6mazowieckie31430,960,01
7kujawsko-pomorskie14410,690,00
8śląskie16710,600,00

Suszę rolniczą w tym okresie sześciodekadowym odnotowano również w uprawach warzyw gruntowych. Notowano ją w 60 gminach (2,42% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 2,22 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,17% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 0,17 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach warzyw gruntowych w województwach przedstawia tab. 7.

Tabela 7. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1133127,431,84
2pomorskie1232721,951,38
3wielkopolskie22610,440,00
4mazowieckie31410,320,00

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach tytoniu. Notowano ją w 59 gminach (2,38% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 2,22 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Notowano ją na obszarze 0,2% gruntów ornych kraju, odnotowano zwiększenie tego obszaru o 0,20 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach tytoniu w województwach przedstawia tab. 8.

Tabela 8. Zasięg suszy w uprawie tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1133127,431,95
2pomorskie1232721,951,79
3mazowieckie31410,320,00

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano również w uprawach chmielu. Notowano ją w 6 gminach (0,24% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 0,24 punktu procentowegow stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach chmielu w województwach przedstawia tab. 9.

Tabela 9. Zasięg suszy w uprawie chmielu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.pomorskie12354,070,03
2.zachodniopomorskie11310,880,00

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano również w uprawach drzew owocowych. Notowano ją w 12 gminach (0,48% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 0,48 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,01% gruntów ornych kraju Odnotowano zwiększenie o 0,01 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach drzew owocowych w województwach przedstawia tab. 10.

Tabela 10. Zasięg suszy w uprawie drzew owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.pomorskie12354,070,03
2.zachodniopomorskie11310,880,00

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano również w uprawach truskawek. Notowano ją w 40 gminach (1,61% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 0,52 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,07% gruntów ornych kraju Odnotowano zwiększenie o 0,05 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach truskawek w województwach przedstawia tab. 11.

Tabela 11. Zasięg suszy w uprawie truskawek

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.zachodniopomorskie1132118,580,73
2.pomorskie1231915,450,61

Tegoroczny maj był zimny. Najzimniej było w północnych i południowych rejonach Polski, w których notowano temperaturę powietrza od 10 do 12°C, a miejscami w południowych krańcach kraju nawet 8-10°C. Na znacznym obszarze Polski temperatura wynosiła od 12 do 13°C a w Kotlinie Sandomierskiej przekraczała nawet 13°C. Jedynie na północnych krańcach Polski oraz południowo-wschodnich terenach notowano temperaturę w normie wieloletniej, natomiast na przeważającym terenie kraju była niższa od normy od 1 do 2°C.

Czerwiec tego roku był cieplejszy od średniej wieloletniej od 1 do 3°C. Najcieplej (powyżej 20°C) było w okolicach Sandomierza, centralnej części Niziny Mazowieckiej, na Pojezierzu Wielkopolskim, Nizinie Wielkopolskiej i w południowej części Niziny Śląskiej. Najzimniej było na Pogórzu od 14 do 18°C. Na pozostałym obszarze kraju notowano temperaturę od 18 do 20°C.

W pierwszej dekadzie lipca najcieplej było we wschodniej części kraju, na Pogórzu Karpackim oraz w Kotlinie Sandomierskiej, temperatura wynosiła powyżej 21°C. Najchłodniej było w górach od 14 do 16°C. Na pozostałym obszarze Polski notowano temperaturę od 17 do 21°C. Natomiast w drugiej dekadzie tego miesiąca najwyższą temperaturę powyżej 23°C stwierdzono na Polesiu Lubelskim. Najchłodniej było od 16 do 20°C w Sudetach, na Przedgórzu Sudeckim oraz Pogórzu Zachodniobeskidzkim orazw Beskidach Zachodnich. Na pozostałym obszarze kraju notowano temperaturę od 20 do 23°C.

W maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Najmniejsze stwierdzono w północno-zachodnich i południowo wschodnich obszarach Polski wynoszące od 40 do 60 mm i na tych terenach stanowiły 90-100% normy, a na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu Zachodnim i Wołyńskim notowano opady o wielkości tylko 70% normy wieloletniej. Natomiast znacznie wyższe opady od 60 do aż 120 mm notowano w szerokim pasie biegnącym od południowo-zachodnich po północno-wschodnie tereny kraju. Wysokie opady od 100 do ponad 200 mm notowano w Sudetach, w Beskidach Zachodnich oraz w Karpatach. Na przeważającym terenie kraju opady tegorocznego maja stanowiły od 100 a miejscami nawet 150% normy wieloletniej.

W czerwcu tak jak w maju opady były zróżnicowane. Od 40 do 80% normy notowano na Pogórzu, Nizinie Śląskiej, Pojezierzu Pomorskim, Nizinie Mazowieckiej, Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim. Opady w normie wieloletniej notowano na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu, Wyżynie Małopolskiej i w północnej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Opady powyżej 120 % normy notowano na Ziemi Lubuskiej oraz w Zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego.

W pierwszej dekadzie lipca najmniejsze opady (poniżej 15 mm) notowano w północnej części Polesia Lubelskiego, na Wyżynie Wołyńskiej, we wschodniej części Kotliny Sandomierskiej, na Wyżynie Śląskiej i Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Najwyższe opady zanotowano na Pojezierzu Mazurskim, Nizinie Północnopodlaskiej, w środkowej części Kotliny Sandomierskiej, w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej, na Nizinie Pólnocnomazowieckiej i na Pojezierzu Iławskim od 70 do 110 mm. Na pozostałym obszarze kraju notowano opady od 15 do 70 mm.

W drugiej dekadzie lipca najwyższe opady stwierdzono w środkowej części Pogórza Zachodniobeskidzkiego i w zachodniej części Niziny Mazowieckiej (powyżej 75 mm). Najniższe opady poniżej 25 mm notowano na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu, na Nizinie Południowopodlaskiej, Nizinie Śląskiej, na Pojezierzu Mazurskim, Pobrzeżach, Pojezierzu Pomorskim, w centralnej części Pojezierza Wielkopolskiego oraz na Ziemi Lubuskiej. W pozostałej części kraju opady wynosiły od 25 do 75 mm.

W okresie sześciodekadowym 21 maja–20 lipiec br. na terenie kraju wystąpiło zmniejszenie deficytu wody dla roślin uprawnych (średnio o 14 mm) w stosunku do poprzedniego monitoringowanego okresu. Takie warunki wilgotnościowe sprawiły, że suszę rolniczą stwierdzono w 15 województwach kraju.

Zdecydowanie największe niedobory wody odnotowano w województwie pomorskim i zachodniopomorskim w którym susza wystąpiła w 11 uprawach. Nieco mniejsza susza wystąpiła w woj. mazowieckim, wielkopolskim, w których stwierdzono ją w 8-7 uprawach. Suszę stwierdzono także w województwie łódzkim, kujawsko-pomorskim, lubelskim i śląskim dla 6 upraw. Natomiast w województwach: lubuskim, opolskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim dolnośląskim oraz podkarpackim notowano niedobory wody, w których stwierdzono suszę dla pięciu upraw. W województwie podlaskim stwierdzono suszę w trzech uprawach. W tym okresie sześciodekadowym nie stwierdzono suszy rolniczej w woj. małopolskim.

Z poważaniem
Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB, Dr hab. Rafał Pudełko, Dr Katarzyna Żyłowska, Dr Jan Jadczyszyn, Mgr Piotr Koza, Mgr Anna Jędrejek, Mgr Małgorzata Kozak, Adrian Matczuk

Kontakt
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa
Państwowy Instytut Badawczy
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki
Tel.: 81 4786 752

Zakład Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów
Tel.: 81 4786 779

W przypadku pytań dotyczących suszy proponujemy kontakt poprzez formularz zapytania, który należy wysłać mailem na adres susza@iung.pulawy.pl

Pobierz formularz
Opracowanie IUNG-PIB 2020 na zlecenie Misterstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi