Komentarz agrometeorologa

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W szóstym okresie raportowania tj. od 11 maja do 10 lipca 2021 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -102 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 1 mm w stosunku do poprzedniego okresu (1 V-30 VI).

Największy deficyt wody notowany był na obszarze: Równiny Białogardzkiej, środkowej części Wybrzeża Słowińskiego, na Pojezierzu Kaszubskim, Żuławach Wiślanych, we wschodniej części Kotliny Gorzowskiej, środkowej części Pojezierza Wielkopolskiego oraz wschodniej części Niziny Wielkopolskiej i na Równinie Oleśnickiej od -150 do -189 mm. Mniejsze niedobry wody notowano w zachodniej części Niziny Północno mazowieckiej, Wyżynie Przedborskiej, Pojezierzu Południowopomorskim, w zachodniej i środkowej części Wzniesień Południowomazowieckich, na Pojezierzu Ełckim, Polesiu Lubelskim, Podlasiu oraz na Nizinie Śląskiej od -120 do -149 mm. Na pozostałym terytorium kraju niedobory wody były mniejsze od -50 mm do -119 mm.

W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski.

Susza rolnicza występowała na terenie województw:

  • wielkopolskiego,
  • opolskiego,
  • pomorskiego,
  • zachodniopomorskiego,
  • łódzkiego,
  • kujawsko-pomorskiego,
  • mazowieckiego,
  • lubelskiego,
  • świętokrzyskiego,
  • dolnośląskiego,
  • warmińsko-mazurskiego,
  • lubuskiego,
  • podlaskiego,
  • śląskiego,
  • podkarpackiego.

Susza występowała w dziesięciu uprawach:

  • rzepaku i rzepiku,
  • zbóż jarych,
  • krzewów owocowych,
  • kukurydzy na ziarno,
  • kukurydzy na kiszonkę,
  • roślin strączkowych,
  • zbóż ozimych,
  • truskawek,
  • warzyw gruntowych,
  • tytoniu.

W szóstym okresie raportowania od 11 maja do 10 lipca 2021 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw rzepaku i rzepiku. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1013 gminach (40,9% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 10,62 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 9,92% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 2,09 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszyw uprawach rzepaku i rzepiku w województwach przedstawia tab. 1.

Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22621394,2540,53
2opolskie715577,468,54
3pomorskie1239375,6125,86
4zachodniopomorskie1138171,6822,77
5łódzkie17712369,4915,33
6kujawsko-pomorskie1446343,758,00
7mazowieckie31411035,033,09
8lubelskie2137133,332,13
9świętokrzyskie1023433,334,12
10dolnośląskie1695230,773,17
11warmińsko-mazurskie1163328,451,13
12lubuskie822328,052,19
13podlaskie1182420,341,16
14śląskie1672414,370,95
15podkarpackie160148,750,32

Suszę notowano również w uprawach zbóż jarych. Notowano ją w 352 gminach (14,21% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 16,07 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,16% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 6,27 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania) Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 2.

Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22614564,169,95
2pomorskie1236250,417,87
3zachodniopomorskie1135044,256,08
4opolskie712028,171,13
5łódzkie1772715,253,11
6kujawsko-pomorskie144106,941,36
7warmińsko-mazurskie11665,170,01
8dolnośląskie16974,140,34
9świętokrzyskie10243,920,22
10lubelskie21362,820,05
11podlaskie11832,540,02
12podkarpackie16042,500,01
13mazowieckie31472,230,06
14lubuskie8211,220,01

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych. Notowano jąw 332 gminach (13,40% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 8,52 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,08% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 4,02 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 3.

Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22613961,509,60
2pomorskie1236048,787,78
3zachodniopomorskie1134842,485,75
4opolskie711825,350,93
5łódzkie1772614,692,92
6kujawsko-pomorskie144106,941,45
7warmińsko-mazurskie11665,170,01
8świętokrzyskie10243,920,20
9dolnośląskie16963,550,26
10mazowieckie31461,910,04
11lubelskie21341,880,03
12podkarpackie16031,880,01
13lubuskie8211,220,01
14podlaskie11810,850,01

Suszę notowano również w uprawach kukurydzy na ziarno. Notowano ją w 302 gminach (12,19% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 1,77 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,47% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 0,71 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 4.

Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22612655,757,46
2pomorskie1235947,974,46
3zachodniopomorskie1134539,824,00
4opolskie711419,720,52
5łódzkie1772312,992,41
6kujawsko-pomorskie14496,250,61
7warmińsko-mazurskie11654,310,00
8świętokrzyskie10243,920,16
9dolnośląskie16952,960,13
10podkarpackie16031,880,00
11mazowieckie31451,590,03
12lubuskie8211,220,00
13lubelskie21320,940,01
14podlaskie11810,850,00

Suszę notowano również w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Notowano ją w 302 gminach (12,19% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 1,77 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,47% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 0,71 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 5.

Tabela 5. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22612655,757,46
2pomorskie1235947,974,46
3zachodniopomorskie1134539,824,00
4opolskie711419,720,52
5łódzkie1772312,992,41
6kujawsko-pomorskie14496,250,61
7warmińsko-mazurskie11654,310,00
8świętokrzyskie10243,920,16
9dolnośląskie16952,960,13
10podkarpackie16031,880,00
11mazowieckie31451,590,03
12lubuskie8211,220,00
13lubelskie21320,940,01
14podlaskie11810,850,00

Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach roślin strączkowych. Notowano ją w 169 gminach (6,82% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 3,6 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,58% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 2,56 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach roślin strączkowych w województwach przedstawia tab. 6

Tabela 6. Zasięg suszy w uprawie roślin strączkowych.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1234334,962,53
2wielkopolskie2267332,302,75
3zachodniopomorskie1132824,781,45
4łódzkie177147,910,83
5opolskie7145,630,03
6kujawsko-pomorskie14453,470,40
7świętokrzyskie10210,980,03
8warmińsko-mazurskie11610,860,00

Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach zbóż ozimych. W tych uprawach notowano ją w 140 gminach (5,65% gmin Polski) nastąpiło zmniejszenie o 10,42 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,41% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 4,22 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż ozimych w województwach przedstawia tab. 7

Tabela 7. Zasięg suszy w uprawie zbóż ozimych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1233931,712,06
2wielkopolskie2266126,991,78
3zachodniopomorskie1132017,701,02
4łódzkie177105,650,54
5opolskie7134,230,02
6kujawsko-pomorskie14453,470,35
7świętokrzyskie10210,980,00
8warmińsko-mazurskie11610,860,00

Suszę rolniczą w tym okresie sześciodekadowym odnotowano również w uprawach truskawek. Notowano ją w 27 gminach (1,09% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 8,24 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,02% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 3,16 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach truskawek w województwach przedstawia tab. 8.

Tabela 8. Zasięg suszy w uprawach truskawek

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1232016,260,43
2zachodniopomorskie11343,540,02
3kujawsko-pomorskie14421,390,03
4wielkopolskie22610,440,01

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach warzyw gruntowych. Notowano ją w 5 gminach (0,20% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 2,99 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano zmniejszenie o 0,36 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach warzyw gruntowych w województwie pomorskim przedstawia tab. 9.

Tabela 9. Zasięg suszy w uprawie warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie12354,070,07

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano również w uprawach tytoniu. Notowano ją w 4 gminach (0,16% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 3,03 punktu procentowegow stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano zmniejszenie o 0,45 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach tytoniu w województwie pomorskim przedstawia tab. 10.

Tabela 10. Zasięg suszy w uprawie tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.pomorskie12343,250,05

Tegoroczny maj był zimny. Najzimniej było w północnych i południowych rejonach Polski, w których notowano temperaturę powietrza od 10 do 12°C, a miejscami w południowych krańcach kraju nawet 8-10°C. Na znacznym obszarze Polski temperatura wynosiła od 12 do 13°C a w Kotlinie Sandomierskiej przekraczała nawet 13°C. Jedynie na północnych krańcach Polski oraz południowo-wschodnich terenach notowano temperaturę w normie wieloletniej, natomiast na przeważającym terenie kraju była niższa od normy od 1 do 2°C.

Czerwiec tego roku był cieplejszy od średniej wieloletniej od 1 do 3°C. Najcieplej (powyżej 20°C) było w okolicach Sandomierza, centralnej części Niziny Mazowieckiej, na Pojezierzu Wielkopolskim, Nizinie Wielkopolskiej i w południowej części Niziny Śląskiej.

Najzimniej było na Pogórzu od 14 do 18°C. Na pozostałym obszarze kraju notowano temperaturę od 18 do 20°C.

W pierwszej dekadzie lipca najcieplej było we wschodniej części kraju, na Pogórzu Karpackim oraz w Kotlinie Sandomierskiej, temperatura wynosiła powyżej 21°C. Najchłodniej było w górach od 14 do 16°C. Na pozostałym obszarze Polski notowano temperaturę od 17 do 21°C.

W maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Najmniejsze stwierdzono w północno-zachodnich i południowo wschodnich obszarach Polski wynoszące od 40 do 60 mm i na tych terenach stanowiły 90-100% normy, a na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu Zachodnim i Wołyńskim notowano opady o wielkości tylko 70% normy wieloletniej. Natomiast znacznie wyższe opady od 60 do aż 120 mm notowano w szerokim pasie biegnącym od południowo-zachodnich po północno-wschodnie tereny kraju. Wysokie opady od 100 do ponad 200 mm notowano w Sudetach, w Beskidach Zachodnich oraz w Karpatach. Na przeważającym terenie kraju opady tegorocznego maja stanowiły od 100 a miejscami nawet 150% normy wieloletniej.

W czerwcu tak jak w maju opady były zróżnicowane. Od 40 do 80% normy notowano na Pogórzu, Nizinie Śląskiej, Pojezierzu Pomorskim, Nizinie Mazowieckiej, Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim. Opady w normie wieloletniej notowano na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu, Wyżynie Małopolskiej i w północnej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Opady powyżej 120 % normy notowano na Ziemi Lubuskiej oraz w Zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego.

W pierwszej dekadzie lipca najmniejsze opady (poniżej 15 mm) notowano w północnej części Polesia Lubelskiego, na Wyżynie Wołyńskiej, we wschodniej części Kotliny Sandomierskiej, na Wyżynie Śląskiej i Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Najwyższe opady zanotowano na Pojezierzu Mazurskim, Nizinie Północnopodlaskiej, w środkowej części Kotliny Sandomierskiej, w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej, na Nizinie Pólnocnomazowieckiej i na Pojezierzu Iławskim od 70 do 110 mm. Na pozostałym obszarze kraju notowano opady od 15 do 70 mm.

W okresie sześciodekadowym 11 maja–10 lipiec br. na terenie kraju wystąpiło dalsze zmniejszenie deficytu wody dla roślin uprawnych (średnio o 1 mm) w stosunku do poprzedniego monitoringowanego okresu. Takie warunki wilgotnościowe sprawiły, że suszę rolniczą stwierdzono w 15 województwach kraju.

Zdecydowanie największe niedobory wody odnotowano w województwie pomorskim, w którym susza wystąpiła w 10 uprawach. Nieco mniejsze zagrożenie wystąpiło w woj. wielkopolskim, zachodniopomorskim, kujawsko-pomorskim, w których stwierdzono jej wystąpienie w ośmiu uprawach. Suszę stwierdzono także w województwie łódzkim, opolskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim dla 7 upraw. Natomiast w województwach: podlaskim, mazowieckim, lubuskim, lubelskim, dolnośląskim oraz podkarpackim notowano niedobory wody, w których stwierdzono suszę dla pięciu upraw. W województwie śląskim stwierdzono suszę tylko w jednej uprawie.

Z poważaniem
Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB, Dr hab. Rafał Pudełko, Dr Katarzyna Żyłowska, Dr Jan Jadczyszyn, Mgr Piotr Koza, Mgr Anna Jędrejek, Mgr Małgorzata Kozak, Adrian Matczuk

Kontakt
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa
Państwowy Instytut Badawczy
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki
Tel.: 81 4786 752

Zakład Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów
Tel.: 81 4786 779

W przypadku pytań dotyczących suszy proponujemy kontakt poprzez formularz zapytania, który należy wysłać mailem na adres susza@iung.pulawy.pl

Pobierz formularz
Opracowanie IUNG-PIB 2020 na zlecenie Misterstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi