Comment from Agrometeorologist

Communication report regarding the incidences of drought conditions in Poland

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W szóstym okresie raportowania tj. od 11 maja do 10 lipca 2021 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -102 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 1 mm w stosunku do poprzedniego okresu (1 V-30 VI).

Największy deficyt wody notowany był na obszarze: Równiny Białogardzkiej, środkowej części Wybrzeża Słowińskiego, na Pojezierzu Kaszubskim, Żuławach Wiślanych, we wschodniej części Kotliny Gorzowskiej, środkowej części Pojezierza Wielkopolskiego oraz wschodniej części Niziny Wielkopolskiej i na Równinie Oleśnickiej od -150 do -189 mm. Mniejsze niedobry wody notowano w zachodniej części Niziny Północno mazowieckiej, Wyżynie Przedborskiej, Pojezierzu Południowopomorskim, w zachodniej i środkowej części Wzniesień Południowomazowieckich, na Pojezierzu Ełckim, Polesiu Lubelskim, Podlasiu oraz na Nizinie Śląskiej od -120 do -149 mm. Na pozostałym terytorium kraju niedobory wody były mniejsze od -50 mm do -119 mm.

W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski.

Susza rolnicza występowała na terenie województw:

  • wielkopolskiego,
  • opolskiego,
  • pomorskiego,
  • zachodniopomorskiego,
  • łódzkiego,
  • kujawsko-pomorskiego,
  • mazowieckiego,
  • lubelskiego,
  • świętokrzyskiego,
  • dolnośląskiego,
  • warmińsko-mazurskiego,
  • lubuskiego,
  • podlaskiego,
  • śląskiego,
  • podkarpackiego.

Susza występowała w dziesięciu uprawach:

  • rzepaku i rzepiku,
  • zbóż jarych,
  • krzewów owocowych,
  • kukurydzy na ziarno,
  • kukurydzy na kiszonkę,
  • roślin strączkowych,
  • zbóż ozimych,
  • truskawek,
  • warzyw gruntowych,
  • tytoniu.

W szóstym okresie raportowania od 11 maja do 10 lipca 2021 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw rzepaku i rzepiku. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1013 gminach (40,9% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 10,62 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 9,92% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 2,09 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszyw uprawach rzepaku i rzepiku w województwach przedstawia tab. 1.

Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22621394,2540,53
2opolskie715577,468,54
3pomorskie1239375,6125,86
4zachodniopomorskie1138171,6822,77
5łódzkie17712369,4915,33
6kujawsko-pomorskie1446343,758,00
7mazowieckie31411035,033,09
8lubelskie2137133,332,13
9świętokrzyskie1023433,334,12
10dolnośląskie1695230,773,17
11warmińsko-mazurskie1163328,451,13
12lubuskie822328,052,19
13podlaskie1182420,341,16
14śląskie1672414,370,95
15podkarpackie160148,750,32

Suszę notowano również w uprawach zbóż jarych. Notowano ją w 352 gminach (14,21% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 16,07 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,16% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 6,27 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania) Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 2.

Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22614564,169,95
2pomorskie1236250,417,87
3zachodniopomorskie1135044,256,08
4opolskie712028,171,13
5łódzkie1772715,253,11
6kujawsko-pomorskie144106,941,36
7warmińsko-mazurskie11665,170,01
8dolnośląskie16974,140,34
9świętokrzyskie10243,920,22
10lubelskie21362,820,05
11podlaskie11832,540,02
12podkarpackie16042,500,01
13mazowieckie31472,230,06
14lubuskie8211,220,01

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych. Notowano jąw 332 gminach (13,40% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 8,52 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza wystąpiła na obszarze 2,08% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 4,02 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 3.

Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22613961,509,60
2pomorskie1236048,787,78
3zachodniopomorskie1134842,485,75
4opolskie711825,350,93
5łódzkie1772614,692,92
6kujawsko-pomorskie144106,941,45
7warmińsko-mazurskie11665,170,01
8świętokrzyskie10243,920,20
9dolnośląskie16963,550,26
10mazowieckie31461,910,04
11lubelskie21341,880,03
12podkarpackie16031,880,01
13lubuskie8211,220,01
14podlaskie11810,850,01

Suszę notowano również w uprawach kukurydzy na ziarno. Notowano ją w 302 gminach (12,19% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 1,77 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,47% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 0,71 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 4.

Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22612655,757,46
2pomorskie1235947,974,46
3zachodniopomorskie1134539,824,00
4opolskie711419,720,52
5łódzkie1772312,992,41
6kujawsko-pomorskie14496,250,61
7warmińsko-mazurskie11654,310,00
8świętokrzyskie10243,920,16
9dolnośląskie16952,960,13
10podkarpackie16031,880,00
11mazowieckie31451,590,03
12lubuskie8211,220,00
13lubelskie21320,940,01
14podlaskie11810,850,00

Suszę notowano również w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Notowano ją w 302 gminach (12,19% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 1,77 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,47% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 0,71 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 5.

Tabela 5. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1wielkopolskie22612655,757,46
2pomorskie1235947,974,46
3zachodniopomorskie1134539,824,00
4opolskie711419,720,52
5łódzkie1772312,992,41
6kujawsko-pomorskie14496,250,61
7warmińsko-mazurskie11654,310,00
8świętokrzyskie10243,920,16
9dolnośląskie16952,960,13
10podkarpackie16031,880,00
11mazowieckie31451,590,03
12lubuskie8211,220,00
13lubelskie21320,940,01
14podlaskie11810,850,00

Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach roślin strączkowych. Notowano ją w 169 gminach (6,82% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 3,6 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,58% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 2,56 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach roślin strączkowych w województwach przedstawia tab. 6

Tabela 6. Zasięg suszy w uprawie roślin strączkowych.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1234334,962,53
2wielkopolskie2267332,302,75
3zachodniopomorskie1132824,781,45
4łódzkie177147,910,83
5opolskie7145,630,03
6kujawsko-pomorskie14453,470,40
7świętokrzyskie10210,980,03
8warmińsko-mazurskie11610,860,00

Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach zbóż ozimych. W tych uprawach notowano ją w 140 gminach (5,65% gmin Polski) nastąpiło zmniejszenie o 10,42 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,41% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 4,22 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż ozimych w województwach przedstawia tab. 7

Tabela 7. Zasięg suszy w uprawie zbóż ozimych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1233931,712,06
2wielkopolskie2266126,991,78
3zachodniopomorskie1132017,701,02
4łódzkie177105,650,54
5opolskie7134,230,02
6kujawsko-pomorskie14453,470,35
7świętokrzyskie10210,980,00
8warmińsko-mazurskie11610,860,00

Suszę rolniczą w tym okresie sześciodekadowym odnotowano również w uprawach truskawek. Notowano ją w 27 gminach (1,09% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 8,24 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,02% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 3,16 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach truskawek w województwach przedstawia tab. 8.

Tabela 8. Zasięg suszy w uprawach truskawek

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie1232016,260,43
2zachodniopomorskie11343,540,02
3kujawsko-pomorskie14421,390,03
4wielkopolskie22610,440,01

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach warzyw gruntowych. Notowano ją w 5 gminach (0,20% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 2,99 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano zmniejszenie o 0,36 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach warzyw gruntowych w województwie pomorskim przedstawia tab. 9.

Tabela 9. Zasięg suszy w uprawie warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1pomorskie12354,070,07

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano również w uprawach tytoniu. Notowano ją w 4 gminach (0,16% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 3,03 punktu procentowegow stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Odnotowano zmniejszenie o 0,45 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach tytoniu w województwie pomorskim przedstawia tab. 10.

Tabela 10. Zasięg suszy w uprawie tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.pomorskie12343,250,05

Tegoroczny maj był zimny. Najzimniej było w północnych i południowych rejonach Polski, w których notowano temperaturę powietrza od 10 do 12°C, a miejscami w południowych krańcach kraju nawet 8-10°C. Na znacznym obszarze Polski temperatura wynosiła od 12 do 13°C a w Kotlinie Sandomierskiej przekraczała nawet 13°C. Jedynie na północnych krańcach Polski oraz południowo-wschodnich terenach notowano temperaturę w normie wieloletniej, natomiast na przeważającym terenie kraju była niższa od normy od 1 do 2°C.

Czerwiec tego roku był cieplejszy od średniej wieloletniej od 1 do 3°C. Najcieplej (powyżej 20°C) było w okolicach Sandomierza, centralnej części Niziny Mazowieckiej, na Pojezierzu Wielkopolskim, Nizinie Wielkopolskiej i w południowej części Niziny Śląskiej.

Najzimniej było na Pogórzu od 14 do 18°C. Na pozostałym obszarze kraju notowano temperaturę od 18 do 20°C.

W pierwszej dekadzie lipca najcieplej było we wschodniej części kraju, na Pogórzu Karpackim oraz w Kotlinie Sandomierskiej, temperatura wynosiła powyżej 21°C. Najchłodniej było w górach od 14 do 16°C. Na pozostałym obszarze Polski notowano temperaturę od 17 do 21°C.

W maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Najmniejsze stwierdzono w północno-zachodnich i południowo wschodnich obszarach Polski wynoszące od 40 do 60 mm i na tych terenach stanowiły 90-100% normy, a na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu Zachodnim i Wołyńskim notowano opady o wielkości tylko 70% normy wieloletniej. Natomiast znacznie wyższe opady od 60 do aż 120 mm notowano w szerokim pasie biegnącym od południowo-zachodnich po północno-wschodnie tereny kraju. Wysokie opady od 100 do ponad 200 mm notowano w Sudetach, w Beskidach Zachodnich oraz w Karpatach. Na przeważającym terenie kraju opady tegorocznego maja stanowiły od 100 a miejscami nawet 150% normy wieloletniej.

W czerwcu tak jak w maju opady były zróżnicowane. Od 40 do 80% normy notowano na Pogórzu, Nizinie Śląskiej, Pojezierzu Pomorskim, Nizinie Mazowieckiej, Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim. Opady w normie wieloletniej notowano na Wyżynie Lubelskiej, Polesiu, Wyżynie Małopolskiej i w północnej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Opady powyżej 120 % normy notowano na Ziemi Lubuskiej oraz w Zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego.

W pierwszej dekadzie lipca najmniejsze opady (poniżej 15 mm) notowano w północnej części Polesia Lubelskiego, na Wyżynie Wołyńskiej, we wschodniej części Kotliny Sandomierskiej, na Wyżynie Śląskiej i Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Najwyższe opady zanotowano na Pojezierzu Mazurskim, Nizinie Północnopodlaskiej, w środkowej części Kotliny Sandomierskiej, w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej, na Nizinie Pólnocnomazowieckiej i na Pojezierzu Iławskim od 70 do 110 mm. Na pozostałym obszarze kraju notowano opady od 15 do 70 mm.

W okresie sześciodekadowym 11 maja–10 lipiec br. na terenie kraju wystąpiło dalsze zmniejszenie deficytu wody dla roślin uprawnych (średnio o 1 mm) w stosunku do poprzedniego monitoringowanego okresu. Takie warunki wilgotnościowe sprawiły, że suszę rolniczą stwierdzono w 15 województwach kraju.

Zdecydowanie największe niedobory wody odnotowano w województwie pomorskim, w którym susza wystąpiła w 10 uprawach. Nieco mniejsze zagrożenie wystąpiło w woj. wielkopolskim, zachodniopomorskim, kujawsko-pomorskim, w których stwierdzono jej wystąpienie w ośmiu uprawach. Suszę stwierdzono także w województwie łódzkim, opolskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim dla 7 upraw. Natomiast w województwach: podlaskim, mazowieckim, lubuskim, lubelskim, dolnośląskim oraz podkarpackim notowano niedobory wody, w których stwierdzono suszę dla pięciu upraw. W województwie śląskim stwierdzono suszę tylko w jednej uprawie.

Z poważaniem
Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB, Dr hab. Rafał Pudełko, Dr Katarzyna Żyłowska, Dr Jan Jadczyszyn, Mgr Piotr Koza, Mgr Anna Jędrejek, Mgr Małgorzata Kozak, Adrian Matczuk

Contact
Institute of Soil Science and Plants Cultivation
State Research Institute
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki
phone: 81 4786 752

Zakład Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów
phone: 81 4786 779

W przypadku pytań dotyczących suszy proponujemy kontakt poprzez formularz zapytania, który należy wysłać mailem na adres susza@iung.pulawy.pl

Download the form
Opracowanie IUNG-PIB 2020 na zlecenie Misterstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi