Comment from Agrometeorologist

Communication report regarding the incidences of drought conditions in Poland

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W dwunastym okresie raportowania tj. od 11 lipca do 10 września 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -79 mm. W rozpatrywanym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 2 mm w stosunku do poprzedniego okresu (1 VII - 31 VIII).

Deficyt wody dla roślin uprawnych występował w całym kraju.

Największy deficyt wody notowano na Pobrzeżu Słowińskim oraz na Pojezierzu Wielkopolskim, od -160 do -189 mm. Duże niedobory stwierdzono także na terenie centralnej części Pojezierza Mazurskiego, na Pojezierzu Pomorskim oraz w Kotlinie Sandomierskiej od -160 do -179 mm. Nieco mniejszy deficyt od -120 mm do -159 mm wystąpił na Nizinie: Wielkopolskiej i Mazowieckiej oraz na Wyżynie Lubelskiej. Na dużym obszarze kraju niedobory wody wynosiły od 0 do -119 mm.

W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w dwunastym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski.

Susza rolnicza występowała na terenie 8 województw.

Susza występowała w 8 monitorowanych uprawach:

  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Krzewów owocowych,
  • Ziemniaka,
  • Roślin strączkowych,
  • Buraka cukrowego,
  • Chmielu,
  • Warzyw gruntowych.

W dwunastym okresie raportowania od 11 lipca do 10 września 2022 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw kukurydzy na kiszonkę. Suszę notowano w 225 gminach (9,08% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 2,95 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania (01.07-31.08.2022 r.).

Suszę notowano na obszarze 1,14% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,66 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 1.

Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie1138171,686,79
2.warmińsko-mazurskie1163530,173,42
3.wielkopolskie2265524,342,98
4.lubuskie821518,291,57
5.podkarpackie1601911,880,97
6.pomorskie123129,760,76
7.kujawsko-pomorskie14432,080,15
8.mazowieckie31451,590,42

W dwunastym okresie raportowania bardzo duży zasięg suszy rolniczej występował również wśród upraw kukurydzy na ziarno. Suszę notowano w 186 gminach (7,51% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 3,31 punkty procentowe w stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 0,92% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,51 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarnow województwach przedstawia tab. 2.

Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie1136961,065,55
2.warmińsko-mazurskie1163025,862,94
3.wielkopolskie2264519,912,39
4.lubuskie82910,981,13
5.podkarpackie1601610,000,70
6.pomorskie123108,130,38
7.kujawsko-pomorskie14432,080,10
8.mazowieckie31441,270,35

Susza rolnicza wystąpiła również w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 200 gminach (8,07% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 0,77 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 1,20% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,20 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 3.

Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie1137566,378,00
2.warmińsko-mazurskie1163227,593,30
3.wielkopolskie2264720,803,14
4.lubuskie821113,411,29
5.podkarpackie1601710,620,78
6.pomorskie123118,940,49
7.kujawsko-pomorskie14432,080,32
8.mazowieckie31441,270,38

Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano także w uprawach ziemniaka. Notowano ją w 200 gminach (8,07% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie udziału gmin o 3,02 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 1,12% gruntów ornych kraju (zwiększenie udziału powierzchni gruntów o 0,51 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach ziemniaka w województwach przedstawia tab. 4.

Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie1137566,377,41
2.warmińsko-mazurskie1163227,593,18
3.wielkopolskie2264720,802,83
4.lubuskie821113,411,27
5.podkarpackie1601710,620,78
6.pomorskie123118,940,49
7.kujawsko-pomorskie14432,080,27
8.mazowieckie31441,270,38

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach roślin strączkowych, wystąpiła w 59 gminach (2,38% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 1,82 punktu procentowegow stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 0,14% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,33 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach roślin strączkowychw województwach przedstawia tab. 5.

Tabela 5. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie1133329,201,03
2.wielkopolskie226167,080,47
3.warmińsko-mazurskie11676,030,25
4.lubuskie8211,220,25
5.kujawsko-pomorskie14410,690,05
6.podkarpackie16010,620,01

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach buraka cukrowego, wystąpiła w 10 gminach (0,40% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie udziału gmin o 0,24 punktów procentowychw stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 0,02% gruntów ornych kraju (zwiększenie udziału powierzchni gruntów o 0,01 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach buraka cukrowego w województwach przedstawia tab. 6.

Tabela 6. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie11365,310,27
2.wielkopolskie22631,330,04
3.kujawsko-pomorskie14410,690,04

Susza rolnicza wystąpiła w uprawach chmielu. Notowano ją w 9 gminach (0,36% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 0,61 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania.

Suszę notowano na obszarze 0,01% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,06 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania).

Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach chmielu w województwach przedstawia tab. 7.

Tabela 7. Zasięg suszy w uprawach chmielu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.zachodniopomorskie11354,420,05
2.wielkopolskie22631,330,04
3.kujawsko-pomorskie14410,690,01

Suszę notowano również w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 1 gminie (0,04% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 0,77 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Natomiast stwierdzamy również zmniejszenie o 0,06 punktu procentowego powierzchni gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach warzyw gruntowych w województwach przedstawia tab. 8.

Tabela 8. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin z susząUdział gmin z suszą [%]Udział powierzchni z suszą [%]
1.kujawsko-pomorskie14410,690,00

W lipcu najchłodniej było w północnej części kraju od 16 do 18°C. Im dalej w kierunku południowym tym było cieplej, od 18 do 20°C. Najwyższą temperaturę tego miesiąca notowano na Nizinie Śląskiej, na której notowano ponad 20°C.

W sierpniu najcieplej było na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Wielkopolskiej,w południowo-zachodniej części Pojezierza Mazurskiego oraz w północnych obszarach Niziny Mazowieckiej, od 21 do 22,5°C. Na tym terytorium było cieplej od normy wieloletniej (1991-2020) od 2,5 do 3,5°C. Na pozostałym terytorium Polski temperatura powietrza wynosiła od 19 do 21°C i była wyższa od normy od 1 do 2,5°C.

W pierwszej dekadzie września nadal było ciepło w południowo-zachodniej części kraju, od 14,5 do 17,5°C. Im dalej w kierunku północno-wschodnim tym było zimniej. Na Nizinie Podlaskiej i w we wschodnich terytoriach Pojezierza Mazurskiego było tylko 9,5°C.

W lipcu najmniej słonecznych godzin notowano w północno-wschodniej części kraju od 200 do 240 godzin. Im dalej w kierunku południowym a zwłaszcza w południowo-zachodnim tym więcej notowano słonecznych godzin od 240 do 260 godzin.

W sierpniu najwięcej słonecznych godzin notowano w północnej i wschodniej Polsce od 260 do 290 godz., więcej od normy od 10 do 50 godz. Szczególnie dużo słonecznych godzin odnotowano na Nizinie Podlaskiej i w północnej części Polesia Lubelskiego oraz w zachodniej części Pobrzeża Słowińskiego, od 280 do 290 godz.

W pierwszej dekadzie września największe usłonecznienie notowane byłow południowej części Niziny Mazowieckiej, we wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego i Niziny Wielkopolskiej, na Nizinie Szczecińskiej oraz na Polesiu Lubelskim od 85 do 95 godzin. Na pozostałym obszarze kraju Słońce świeciło przez 60 do 85 godzin.

W lipcu niskie opady notowano w zachodniej Polsce od 30 do 70 mm , stanowiące30-90% normy wieloletniej. Na pozostałym terytorium kraju notowano już większe opady od 70 do 110 mm (80-110% normy), a we wschodnich i południowych częściach kraju osiągały nawet 130 mm (110-150% normy).

W sierpniu w północnej, północno-wschodniej oraz we wschodniej części obszaru Polski notowano opady od 30 do 60 mm (20-100 normy wieloletniej). Natomiast w południowo-zachodniej części terytorium kraju opady były już dużo wyższe, od 60 do aż 210 mm (na Przedgórzu Sudeckim) stanowiące od 100 do 200% normy.

W pierwszej dekadzie września również notowano wysokie opady, największe od 35 do 75 mm wystąpiły na terenie Wyżyny Śląskiej i Krakowsko-Częstochowskiej. Tylko nieco mniejsze od 35 do 70 mm notowano na Nizinach Śląskiej, Wielkopolskiej, Podlaskiej oraz we wschodniej części Wyżyny Lubelskiej. Na pozostałym obszarze kraju opady były już mniejsze od 5 do 35 mm.

W pierwszym i drugim raporcie notowano stosunkowo niskie wartości ewapotraspiracji wynoszące 2,5 mm/dzień. Występujące opady atmosferyczne w drugiej a zwłaszczaw trzeciej dekadzie maja spowodowały, że deficyt wody był mniejszy niż w pierwszym raporcie. Natomiast w trzecim raporcie ewapotranspiracja wzrosła do 2,9 mm/dzień,w czwartym do 3,3 mm/dzień, w piątym do 3,8 mm/dzień, w szóstymi siódmym do 3,9 mm/dzień, w ósmym i dziesiątym do 4,1 mm/dzień a w dziewiątym do 4,2 mm/dzień. Natomiast wartość ewapotranspiracji zmalała w jedenastym okresie raportowania do 3,6 mm/dzień a w dwunastym do 3,5 mm.

Informujemy, że zgodnie z definicją określoną w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.) „suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb”. A zatem w obojętnie którym okresie sześciodekadowym zostanie stwierdzona susza, to plony ostateczne dla upraw objętych suszą będą niższe przynajmniej o 20% w skali gminy w stosunku do plonów uzyskanych w średnich wieloletnich warunkach pogodowych.

W tegorocznym okresie wegetacyjnym od 21 marca do 10 września opracowano dwanaście raportów dotyczących monitoringu suszy rolniczej. W tym okresie stwierdzono niedobory wody powodujące obniżenie plonów przynajmniej o 20% w stosunku do plonów uzyskiwanych w średnich warunkach pogodowych dla upraw:

  • Zboża jare
  • Zboża ozime
  • Krzewy owocowe
  • Rzepak i rzepik
  • Truskawki
  • Kukurydza na kiszonkę
  • Kukurydza na ziarno
  • Rośliny strączkowe
  • Warzywa gruntowe
  • Tytoń
  • Ziemniak
  • Drzewa owocowe
  • Chmiel
  • Burak cukrowy.

Wystąpienie tej wielkości strat dla kraju dla okresu 21.03 – 10.09 br. przedstawia tabela 9.

Tabela 9. Susza rolnicza w Polsce w okresie 21.03-10.09.2022 r.

Lp.UprawaLiczba gmin z suszą% gminz suszą% gruntów z suszą
1.Zboża jare209684,6238,17
2.Zboża ozime190977,0725,19
3.Krzewy owocowe181573,2727,62
4.Rzepak i rzepik173470,0020,97
5.Truskawki172669,6822,26
6.Kukurydza na kiszonkę164867,9920,12
7.Kukurydza na ziarno164866,5319,45
8.Rośliny strączkowe142357,4518,30
9.Warzywa gruntowe81232,787,26
10.Tytoń77131,137,89
11.Ziemniak50620,435,28
12. Drzewa owocowe47919,342,80
13.Chmiel35514,332,97
14.Burak cukrowy158 6,381,10

Szczegółowe informacje przedstawiające straty plonów w poszczególnych województwach za pomocą map oraz tabel zamieszczone są na stronie Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej www.susza.iung.pulawy.pl, na której znajduje się zakładka:

Mapy zagrożenia suszą\Wybierz uprawę\Wybierz okres – należy wybrać Zasięg maksymalny, z którego jednoznacznie wynika informacja o suszy:

  • liczba gmin z suszą,
  • udział gmin z suszą,
  • udział powierzchni z suszą

dla województw i dla kraju. Przedstawione dane są sumą wszystkich gmin i powierzchni objętych suszą od początku jej monitorowania (od 21 marca) w danym roku aż po raport bieżący. Podkreślamy, że tylko zasięg maksymalny jest najbardziej miarodajnyw monitorowanym okresie wegetacyjnym w oznaczeniu wystąpienia suszy rolniczej w: kraju, województwie, gminie oraz na działce ewidencyjnej.

Tegoroczne warunki pogodowe z uwagi na:

  • wysokie usłonecznienie (III dekada marca, I i II dekada maja oraz III dekada czerwca),
  • dużą prędkość wiatru (I dekada kwietnia oraz III dekada maja),
  • niską wilgotność powietrza (III dekada marca, I i II dekada maja oraz III dek. czerwca),
  • wysoką temperaturę powietrza (czerwiec),
  • małe opady atmosferyczne (II dekada marca, III dekada kwietnia, I i II dekada maja,III dekada czerwca, II dekada lipca oraz I dekada sierpnia),
  • wysokie opady lipca, II i III dekady sierpnia oraz I dekady września,
  • wysoka ewapotranspiracja potencjalna (III dekada lipca oraz I i II dekada sierpnia)

sprawiły, że wystąpił na terenie kraju duży deficyt wody powodujący suszę wśród wszystkich monitorowanych roślin uprawnych.

W obecnie monitorowanym okresie stwierdzamy zmniejszenie zasięgu suszy rolniczej dla upraw: kukurydzy na ziarno i kiszonkę, roślin strączkowych, krzewów owocowych, warzyw gruntowych oraz chmielu. Natomiast wystąpił wzrost zasięgu suszy dla upraw: ziemniaka oraz buraka cukrowego. Obecnie susza rolnicza występuje w ośmiu województwach.

Z poważaniem
Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB, Dr hab. Rafał Pudełko, Dr Katarzyna Żyłowska, Dr Jan Jadczyszyn, Mgr Piotr Koza, Mgr Anna Jędrejek, Mgr Małgorzata Kozak, Adrian Matczuk, Mgr Beata Murat, Mgr Agata Ścibior

Contact
Institute of Soil Science and Plants Cultivation
State Research Institute
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki
phone: 81 4786 879, 81 4786 752

Zakład Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów
phone: 81 4786 779

W przypadku pytań dotyczących suszy proponujemy kontakt poprzez formularz zapytania, który należy wysłać mailem na adres susza@iung.pulawy.pl

Download the form
Opracowanie IUNG-PIB 2020 na zlecenie Misterstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi