Communication report regarding the incidences of drought conditions in Poland

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, oznaczających wystąpienie suszy, stwierdzono zagrożenie suszą dla upraw: zbóż jarych, zbóż ozimych oraz truskawek. Analiza została przeprowadzona w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej, obejmując okres od 21 marca do 20 maja 2026 r i będzie uszczegółowiana w kolejnych raportach.

Zboża jare

W uprawach zbóż jarych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 334 gmin, co stanowi około 13% ogólnej liczby gmin w kraju. Największy procentowy udział gmin w których stwierdzono zagrożenie suszą zbóż jarych, odnotowano w województwach: kujawsko-pomorskim (49% gmin w województwie), mazowieckim (34% gmin), łódzkim (28% gmin), warmińsko-mazurskim (22% gmin), lubelskim (19% gmin) i wielkopolskim (14 gmin). Największy udział powierzchni gleb zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: mazowieckim (5,3%), łódzkim (4,3%) oraz kujawsko-pomorskim (3,8%) (Tabela 1).

Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

Zboża ozime

W uprawach zbóż ozimych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 179 gmin, co stanowi 7% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone stratami plonów zbóż ozimych odnotowano w województwach: kujawsko-pomorskim (29% gmin w województwie), mazowieckim (22% gmin), łódzkim (15% gmin), warmińsko-mazurskim (11% gmin), wielkopolskim (6% gmin), lubelskim (5% gmin). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: mazowieckim (2,9%), kujawsko-pomorskim (1,9%) oraz łódzkim (1,5%) (Tabela 2).

Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych

Truskawki

W uprawach truskawek warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 55 gmin, co stanowi 2% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone stratami plonów w truskawkach odnotowano w województwach: mazowieckim (10% gmin w województwie), kujawsko-pomorskim (6% gmin w województwie), łódzkim (3% gmin) oraz wielkopolskim (2% gmin). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwie mazowieckim (0,7%) (Tabela 3).

Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach truskawek

Komentarz agrometeorologa

W pierwszym raporcie Sytemu Monitoringu Suszy Rolniczej, obejmującym analizę okresu od 21 marca do 20 maja 2026 r., najniższe wartości Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), stanowiącego różnicę pomiędzy sumą opadu atmosferycznego a ewapotranspiracją potencjalną (ETP), odnotowano w województwach kujawsko-pomorskim i mazowieckim, północnej części województw łódzkiego i wielkopolskiego oraz w województwie lubelskim. Wartości te znajdują się poniżej -125 mm progu wskazującego na straty w uprawach. Znacznie wyższe wartości wskaźnika KBW wstąpiły w południowej części kraju. W województwach dolnośląskim, opolskim, śląskim, świętokrzyskim, małopolskim i podkarpackim wartości KBW wynosiły powyżej −50 mm.

Rozwój suszy rolniczej był częściowo ograniczany przez umiarkowanie niskie wartości ewapotranspiracji potencjalnej (ETP), przy czym należy podkreślić, że jej przestrzenne zróżnicowanie na obszarze kraju nie było znaczne. Najwyższe wartości ETP odnotowano w centralnej części Polski, szczególnie na Nizinie Mazowieckiej, Kujawach oraz we wschodniej części województwa lubelskiego, gdzie przekroczyły 150 mm, osiągając lokalnie maksymalnie 166 mm. Nieco niższe wartości ewapotranspiracji potencjalnej wystąpiły natomiast w południowej oraz północno-wschodniej części kraju, gdzie wynosiły około 130 mm.

O przestrzennym zróżnicowaniu wartości KBW zadecydował przede wszystkim rozkład i wysokość opadów atmosferycznych, szczególnie w maju, ponieważ we wcześniejszym okresie na większości obszaru Polski obserwowano znaczny deficyt opadów.

W trzeciej dekadzie marca suma opadów atmosferycznych na większości obszaru kraju nie przekroczyła 5 mm. Jedynie w południowej Polsce odnotowano opady przekraczające 20 mm.

Pierwsza dekada kwietnia była bardzo sucha na obszarze całego kraju. W południowo-zachodniej Polsce suma opadu atmosferycznego nie przekroczyła 2 mm, natomiast w pozostałej części kraju opady były również niewielkie. Najwyższe sumy opadów wystąpiły na wschodzie kraju, głównie w województwach lubelskim i podkarpackim, jednak nie przekroczyły 12 mm.

W drugiej dekadzie kwietnia najwyższe opady odnotowano w dniach 18–19 kwietnia, kiedy nad Polskę nasunął się front atmosferyczny przynoszący opady głównie w północnej części województwa lubuskiego, w województwach wielkopolskim i łódzkim oraz na Podkarpaciu. W wąskim pasie tego obszaru suma opadu wyniosła miejscami około 30 mm. W pozostałej części kraju, pozostającej poza zasięgiem oddziaływania frontu, opady były niewielkie i w większości nie przekroczyły 3 mm.

Trzecia dekada kwietnia była ponownie bardzo sucha. Na większości obszaru kraju suma opadu nie przekroczyła 4 mm, a lokalnie opady nie wystąpiły wcale. Jedynie w północno-wschodniej Polsce odnotowano opady w przedziale od 5 mm do 10 mm. W kwietniu miesięczna suma opadów atmosferycznych wyniosła jedynie od około 20% do 30% normy klimatycznej z okresu 1991–2020.

Poprawa sytuacji opadowej nastąpiła dopiero w pierwszej i drugiej dekadzie maja, głównie w zachodniej i południowej części kraju. Na tych obszarach suma opadów atmosferycznych wyniosła od około 20 mm do 35 mm. Opady te nie doprowadziły jednak do istotnej poprawy warunków wilgotnościowych w centralnej Polsce, szczególnie na Kujawach, Mazowszu.

Pod koniec kwietnia i na początku maja wystąpiło również kilka dni z przymrozkami, które mogły pogorszyć stan upraw osłabionych wcześniejszym niedoborem opadów.